Thema: Ouderparticipatie • Balans • 23 december 2018

‘Zorgplicht in onderwijs móét wettelijk worden vastgelegd’

Zorgplicht in onderwijs moet wettelijk worden vastgelegd

Onderwijsjurist Katinka Slump zet zich in voor een wet die duidelijk maakt wat ouders van scholen mogen verwachten. 'Als die wet er is, dan weet iedereen dat je een leerling niet zomaar kunt verwijderen of uitschrijven. Dan hebben ouders eindelijk een instrument om voor de belangen van hun kind in het onderwijs op te komen.'

Interview: Renate van der Zee

Onderwijsjurist Katinka Slump staat al bijna twintig jaar ouders bij in hun strijd om hun kinderen goed onderwijs te laten krijgen. Ze zet zich ook in voor een wet die eindelijk duidelijk maakt wat ouders van scholen mogen verwachten, zodat ze sterker staan als die tekortschieten.

 

Het begon toen de juf van de basisschool waar haar vijf kinderen op zaten, kwam theedrinken. ‘Jij hebt toch rechten gestudeerd?’ vroeg die. Vervolgens vertelde ze over de huisvestingsproblemen van de school. Het gebouw was te klein geworden en de wethouder van het dorp had besloten dat groep 7 en 8 dan maar in twee leegstaande lokalen van een middelbare school moesten gaan zitten. Maar dat betekende dat als er gymles was, de juffen met twee klassen naar het gymlokaal op de hoofdlocatie moesten fietsen. En dat groep 7 en 8 geen gebruik konden maken van de computers, want die stonden in het hoofdgebouw. Terwijl het een ICT-voorhoedeschool was.

‘Toen ben ik gaan bellen,’ vertelt onderwijsjurist Katinka Slump. ‘Met de wethouder en iedereen in het land. Ik heb drie maanden gebeld en toen zijn er Kamervragen gesteld. Want mijn vraag was: waar moet een schoollokaal aan voldoen? En daar bleken helemaal geen regels voor te zijn.’

Het resultaat van Slumps inspanningen was dat er in haar dorp niet alleen een uitbreiding kwam voor de basisschool van haar kinderen, maar ook voor twee andere basisscholen, waarvan de ouders haar hadden benaderd.

 

Strijd voor goed onderwijs

Dat is bijna twintig jaar geleden, maar de anekdote is tekenend voor de vasthoudendheid waarmee Katinka Slump ouders uit het hele land bijstaat in hun strijd om hun kinderen goed onderwijs te laten krijgen. ‘Na dat gedoe rond dat schoolgebouw in ons dorp werd ik gebeld door een advocaat die samen met een rechter in de medezeggenschapsraad zat van de school van zijn kinderen. Het schoolbestuur had besloten dat de school moest worden gesplitst en verplaatst en zij waren het daar niet mee eens. Maar ze hadden geen idee hoe ze dat een halt moesten toeroepen. En als een advocaat en een rechter al niet weten hoe ze de belangen van hun kinderen vanuit de medezeggenschapsraad  kunnen behartigen, wat gaat een individuele ouder van een kind met autisme dat thuis zit omdat het overprikkeld is, dan doen?’

Slump werd vervolgens steeds vaker gebeld door ouders die problemen hadden met de school van hun kinderen. ‘Het ging om allerlei problemen. Schooluitval, thuiszitters, kinderen met een beperking die maatwerk nodig hadden om zich te kunnen ontwikkelen, problemen met de medezeggenschapsraad. Ik heb zo vaak meegemaakt dat schoolbesturen de rechten van kinderen met voeten traden en dat ouders daar niets tegen konden doen. Leerlingen zijn eigenlijk vogelvrij: schoolbesturen kunnen doen wat ze willen. En er zijn heel weinig mensen die ouders en leerlingen helpen met goed advies.’

 

Ouders aan de zijlijn

Vroeger, vertelt ze, konden ouders die ontevreden waren over de school van hun kind zelf een school oprichten. Ze kregen daarvoor financiering van de overheid en namen zelf zitting in het schoolbestuur. ‘Maar tegenwoordig zijn de eisen voor de oprichting van een school verzwaard, zodat het in de praktijk niet meer mogelijk is. Er zitten nu professionals in de schoolbesturen en ouders zijn aan de zijlijn terechtgekomen. Natuurlijk, je mag als ouder mee op schoolreisje, je mag komen helpen schoonmaken of het sinterklaasfeest organiseren. Ouders worden veel meer betrokken bij dit soort dingen dan vroeger, maar dat is ouders inzetten omdat het jou als school goed uitkomt. Dat is iets heel anders dan ouders zeggenschap geven over het onderwijs aan hun kind. Ouders hebben een beetje medezeggenschap, maar daarvan weten we dat het eigenlijk niet werkt en zeker niet voor individuele ouders. Goed beschouwd hebben ouders gewoon geen rechten.’

 

Zorgplicht niet vastgelegd

Volgens Slump is het grote probleem dat de wet in Nederland niet concreet bepaalt waaraan het onderwijs moet voldoen, zodat ouders daaraan rechten kunnen ontlenen. Dat maakt dat ouders machteloos staan tegenover schoolbesturen, want er is geen wet waar ze zich op kunnen beroepen. Slump: ‘Er is gewoon niet vastgelegd wat de zorgplicht is van een school. Die is wel vastgelegd voor ziekenhuizen, huisbazen en werkgevers, maar niet voor scholen. We zijn dus veel verder van huis dan iedereen denkt. Ouders moeten echt de strijd aangaan om hun rechtspositie te verstevigen. Gelukkig hebben ze op dit moment een heel goede medestander, namelijk de Tweede Kamer. Want in het regeerakkoord staat dat de regering zich gaat inzetten voor de ontwikkeling van het leerrecht, oftewel de rechten van leerlingen, zodat hun ouders voor hen kunnen opkomen. Het wachten is alleen nog op minister Slob van OCW.’

Slump ziet in die strijd een belangrijke rol weggelegd voor Balans. ‘Balans is de enige echte oudervereniging in ons land en gaat de barricade op. De ouders van Balans moeten aan tafel schuiven met het ministerie van Onderwijs om de zorgplicht van de scholen te beschrijven. Dat is wat er moet gebeuren. En de wetgever móét dat in de wet vastleggen. Als die wet er is, dan weet iedereen dat je een leerling niet zomaar kunt verwijderen of uitschrijven. Dan hebben ouders eindelijk een instrument om voor de belangen van hun kind in het onderwijs op te komen.’