Meisjes met adhd: van basisschool naar voortgezet onderwijs
TEKST JACQUELINE VAN DE SANDE
De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs kan behoorlijk overweldigend zijn voor meisjes met adhd. Er wordt veel meer gevraagd van de executieve vaardigheden en tegelijkertijd neemt de begeleiding en het persoonlijke contact met leerkrachten af. Hoe kun je als ouders deze overgang zo soepel mogelijk begeleiden?
Jacqueline van de Sande werkt als gezinsbehandelaar in de specialistische jeugd-ggz. Daarnaast heeft zij een eigen adhd-praktijk. Zij biedt coaching aan volwassenen en tieners met (kenmerken van) adhd of add en aan ouders en geeft trainingen aan onderwijs- en zorgprofessionals. Jacqueline is auteur van verschillende boeken over adhd voor meisjes, vrouwen, ouders en leerkrachten.
Kleine aanpassingen
Op de basisschool is er vaak voldoende tijd voor persoonlijke aandacht. De leerkracht kent de leerling goed en kan snel zien hoe het gaat en wat zij nodig heeft. Kleine aanpassingen, zoals een speciaal plekje in de klas of korte pauzes, maken het opletten en werken gemakkelijker.
De juf denkt zo diep na dat er allemaal rimpels op haar voorhoofd verschijnen. Dan zegt ze: ‘Ik weet een oplossing. Jij krijgt een extra werkplek in de klas. Een rustig plekje voor jou alleen, zodat je geen last hebt van de andere kinderen.’ Kiki kijkt verrast. De juf gaat verder: ‘Je krijgt ook een koptelefoon. Als je die opzet hoor je alle geluiden veel minder. Dan ben je niet meer zo snel afgeleid en kun je beter doorwerken.’ Kiki kijkt opgelucht. ‘Dus ik zit gewoon in mijn groepje en als ik moet werken ga ik naar de rustige werkplek?’ vraagt ze.
Uit: Druk en dan weer dromerig. Doeboek voor meisjes met ADHD 8-13 jaar.
Overweldigend
De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs is een grote stap en kan behoorlijk overweldigend zijn voor meisjes met adhd. De school is groter, er zijn meer vakken, wisselende docenten en je moet voor elk vak naar een ander lokaal. Er is veel meer huiswerk en er zijn grote langetermijn opdrachten.
Eigen verantwoordelijkheid
In vergelijking met de basisschool wordt er op het voortgezet onderwijs veel meer gevraagd van de executieve vaardigheden. Tegelijkertijd neemt de begeleiding op verschillende gebieden af en heb je veel minder persoonlijk contact met docenten. Er wordt vooral uitgegaan van je eigen verantwoordelijkheid en de verwachting is dat je zelfstandig kunt werken. Je moet er nu zelf voor zorgen dat je op tijd komt, je aan de afspraken houdt, je huiswerk goed organiseert en plant en jezelf motiveert om je aan de planning te houden. Dit zijn juist (executieve) vaardigheden die meisjes met adhd minder goed beheersen.
Ik begrijp er niets van! Op de basisschool hoorde ik bij de beste leerlingen van mijn klas en nu lukt het niet eens om een voldoende te halen. Ik begin te twijfelen aan mijn kunnen en denk dat ik niet goed kan leren en niet zo slim ben.
Uit: Druk en dromerig. ADHD bij meisjes. Voor ouders en leerkrachten.
Persoonlijke aandacht
Voor meisjes met adhd is het extra belangrijk om een klik te hebben met een docent. Zij zijn hier gevoelig voor en hebben het nodig om gezien en gehoord te worden. Meisjes met adhd werken tien keer harder voor een minder favoriet vak van een docent met wie zij een goed contact hebben, dan voor een favoriet vak van een docent met wie zij het niet goed kunnen vinden. Daarom is het van groot belang dat de mentor of een andere vaste docent regelmatig een persoonlijk gesprek heeft met zijn leerling met adhd. Niet alleen om haar beter te leren kennen, maar ook om te horen hoe het met haar gaat en om ervoor te zorgen dat zij de begeleiding krijgt die ze nodig heeft. Deze kleine interventie kan een groot verschil maken!
De mentor luistert altijd geduldig en als ze een probleem heeft, bedenken ze samen een oplossing. Maar vindt ze dat Kiki iets niet goed aanpakt, dan zegt ze dat ook eerlijk. Kiki heeft het gevoel dat haar mentor écht in haar geïnteresseerd is. Ze werkt extra hard voor wiskunde en voor de laatste toets haalde ze zelfs een 9!
Uit: Nog steeds druk en dromerig. Werkboek voor tienermeiden met ADHD.
6 Tips voor meisjes met adhd en hun ouders
1. Zoek samen met je dochter een school met een adhd-vriendelijk klimaat.
2. Maak samen een afspraak op de school die je voor ogen hebt en vertel wat zij nodig heeft.
3. Ga na of je dochter er voldoende persoonlijke aandacht zal krijgen.
4. Kijk of er voldoende structuur, sturing en toezicht geboden wordt.
5. Vraag naar de mogelijkheden voor extra begeleiding als dat nodig blijkt.
6. Sta stil bij je gevoel!
Lees meer over Jacqueline van de Sande, haar praktijk en haar boeken. Lees ook meer over de tips voor ouders en wat meisjes met adhd op school nodig hebben. Lees ook ons Balansdossier adhd en druk gedrag.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 3-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
