Scroll Top
Kinderombudsman artikel 12424

Minister publiceert cijfers thuiszitters over 2023

Op vrijdag 10 mei 2024 publiceerde de Minister van Onderwijs cijfers aangaande thuiszitters over het jaar 2023. Later dit jaar komt Landelijke Oudervereniging Balans met een nieuwe rapport ‘Thuiszitters tellen’, waarin wij dieper zullen ingaan op onze visie op deze thuiszitterscijfers.
Voor nu is het nieuws dat volgens deze cijfers het aantal (geregistreerde) thuiszitters, zoals we al hadden verwacht, weer is gestegen. Volgens Balans, en ook vele anderen, zijn deze cijfers echter niet representatief. Dit komt door onvolledige registratie, onvoldoende toezicht op het registreren en de verschillende definities die worden gebruikt over welke kinderen ‘thuiszitter’ zijn en welke kinderen niet. Want lang niet alle kinderen die (deels) niet naar school gaan, worden meegeteld in de gepubliceerde cijfers. Hoe dat volgens ons zit, komt later dit jaar naar voren in voornoemd rapport. We hebben even tijd nodig, onder andere om de cijfers die door de Minister zijn gepubliceerd te analyseren.


Bekijk de thuiszitterscijfers over 2023 in de Kambrief van 10 mei 2024 van het Ministerie van onderwijs. Hier vind je de link naar de kamerbrief over de verbeteraanpak passend  met als bijlagen de nieuwe cijfers.

‘Hot topic’
Met het publiceren van de cijfers rondom de ‘thuiszitters’, is dit onderwerp weer even een ‘hot topic’. En was er in de media veel aandacht voor ‘thuiszitters’. Daarbij zien wij dat in de media vaak een beeld wordt geschetst, wat vooral inzoomt op de indrukwekkende verhalen van individuele thuiszitters en hun gezinnen. Hoe complex hun situatie is. Wat er zo bijzonder is aan dit kind, dat het op school maar niet wil lukken. En op de impact die het thuiszitten heeft op een kind of jongere en hun omgeving.


We horen zelden in de media hoe het kan dat zo’n grote groep kinderen uitvalt in het huidige onderwijssysteem. En welke rol de school, dan wel het schoolbestuur, hierin speelt. Want zijn deze kinderen echt allemaal complex? Of is het onderwijssysteem zo complex dat het maar niet lukt om deze kinderen binnen dit systeem te laten ontwikkelen? Hoe het kan dat er aan vele overlegtafels al jarenlang wordt gesproken de thuiszitterproblematiek het, alle inspanningen ten spijt, maar niet lukt om de stijgende cijfers te keren?

In het item van Nieuwsuur, werd gelukkig wel gesproken over het de achterliggende problemen in het onderwijssysteem zelf. Ervaringsdeskunidge moeder Pauline verwoordde dit heel goed in de uitzending. En er werd benoemd dat het aantal kinderen en jongeren waarvoor geen passend onderwijs beschikbaar is, groter is dan wordt aangenomen. Via deze link kun je de uitzending terugkijken, het topic begint op ca 30 minuten.

In dit artikel gaan we nog niet in op het aantal thuiszitters, dat volgt zoals benoemd in het rapport dat we later dit jaar uitbrengen. Hieronder gaan we in op een aantal misvattingen en beeldvorming rondom thuiszitters.


Is de aandacht voor thuiszitters niet goed dan?

Jawel, het is heel goed dat er aandacht is voor het enorme probleem rond thuiszitters. En de impact die het heeft op hun leven, en op hun omgeving. Het is goed dat andere thuiszitters en hun ouders door deze media aandacht zien dat zij níet de enige zijn, en elkaar kunnen steunen. Dat deze problematiek bespreekbaarder wordt. En het is goed dat de thuiszitters en hun familie, steeds meer uit de schaduw kunnen en durven stappen. Wij vinden de thuiszitters en hun ouders die hun verhaal durven vertellen op bijeenkomsten en in de media ongelofelijk dapper. De afhankelijkheidspositie waarin zij zitten, maakt het namelijk niet zonder risico om met hun verhaal naar buiten te treden.

Maar ook nee, het is níet goed, omdat er veelal wordt gefocust op individuele verhalen. En al die individuele verhalen geven geen duidelijk antwoord op de vraag wat er echt aan de hand is. Want als zoveel kinderen uitvallen in het onderwijs, ligt dat dan aan al die individuele kinderen en hun ouders dat zij uitvallen in het onderwijs? Is deze groeiende groep kinderen echt zo complex? Is het niet eerlijker om te zeggen dat er iets mis gaat in het onderwijssysteem? En lukt het (na tien jaar passend onderwijs!) blijkbaar nog steeds niet om voor kinderen met bepaalde ondersteuningsvragen een dekkend passend onderwijsaanbod te realiseren. En wordt hun ondersteuningsvraag op den duur misschien wel complexer omdat ze langere tijd niet het onderwijs krijgen wat wel bij hen past?

Wat zijn er dan voor misvattingen?
Balans zet zich al jarenlang in voor ‘thuiszitters’ en hun ouders. We wonen bijeenkomsten bij, schrijven brieven en geven input voor debatten. Werken mee aan onderzoeken en horen honderden, zo niet duizenden verhalen van ouders. We horen verhalen met veelal eenzelfde patroon wat vertelt wat er mis gaat. De verschillende rapporten en onderzoeken die de afgelopen jaren zijn gedaan laten hetzelfde zien. Toch blijven de thuiszitterscijfers stijgen. Het blijft het hangen in de uitvoering binnen het onderwijssysteem. Men wéét wat er nodig is. Maar handelt er onvoldoende naar. 

Probleem begint niet pas bij verzuim/thuiszitten.  
Het ‘probleem’ begint níet pas op een moment dat een kind niet meer naar school kan, wil, durft, of mag, maar vér daarvoor. Een kind zit niet van het ene op het andere moment thuis. Daar gaat een heel proces aan vooraf. Daar gaat het in de media, debatten, plannen, visies, bijeenkomsten, zelden over. Over wat er vooraf gebeurt en wat we daar moeten veranderen. We willen onderwijsuitval, en de schade die dit met zich meebrengt, het liefst voorkomen. Preventie, in plaats van de scherven bijeen rapen als het leed al is geschied.

Dat ‘ene’ kind is niet het probleem
Níet dat éne hoogbegaafde kind, of dat ene kind met autisme (of allebei) is het probleem. Níet die jongere met dyslexie, die ernstig gepest wordt, gewoon gevoelig is, veel spanningen ervaart vanuit zijn of haar omgeving, of een migratieachtergrond heeft, is het probleem. Er vallen zoveel (verschillende) kinderen uit, en er is sprake van patronen die we keer op keer terug horen. En er zijn ook scholen waar het wel lukt. Waarom lukt het de ene school, of de ene leerkracht wél, en de andere niet? Wat lukt er te vaak niet in het huidige systeem?

Alles is geprobeerd
Als een leerling iets meer, of anders nodig heeft dan de zogenoemde ‘basisondersteuning’ dan hoort de school een ontwikkelingsperspectief (OPP) te maken. Bij het maken van dit plan worden de ouders, en ook het kind zelf betrokken. Op gelijkwaardige basis. Dat dit vaak niet, of niet op de juiste manier gebeurt, of dat het plan vervolgens niet, of niet op de juiste manier wordt uitgevoerd is een deel van het probleem. Zie het rapport van Balans uit 2023 ’De stem van ouders in passend onderwijs’.

Onvoldoende controle en handhaving
De inspectie controleert niet of er OPP’s worden opgesteld en wat de kwaliteit hiervan is. En niet of het OPP ook wordt uitgevoerd en of die uitvoering wel van goede kwaliteit is. Met klachten hierover kunnen ouders niet bij de inspectie terecht.

Thuiszitten is het probleem
Verder is het thuiszitten heel regelmatig niet het probleem, maar een (tijdelijke) noodgedwongen oplossing. En ervaren ouders (en kinderen/jongeren) het als de enige uitweg. En absoluut niet als een keuze. Maar soms past het onderwijs wat een school biedt niet bij de ontwikkeling van een kind. En ontwikkelt het kind zich beter door middel van een andere vorm van onderwijs. Online onderwijs bijvoorbeeld, of onderwijs op een andere locatie dan school, of op een andere manier. Soms is een kind/jongere zodanig beschadigd geraakt in de periode vóór de schooluitval, dat er eerst een periode van rust en herstel nodig is, voor een kind weer kan gaan leren. Lees hierover meer in ons dossier ‘schooltrauma‘.

Thuiszitters ontwikkelen zich niet en hebben geen sociale contacten

Natuurlijk wil ieder kind ‘gewoon’ zijn en erbij horen. En komen er zeker gevoelens van eenzaamheid bij kijken en missen zij onderwijs, waar zij wel recht op hebben. Maar het feit dat een kind/jongere thuiszit, betekent niet (per se) dat er geen sociale contacten zijn en/of het kind zich niet ontwikkelt. Of dat het kind ongelukkig is omdat het thuis zit. Wij horen van deze kinderen vaak dat ze gelukkiger zijn nu zij thuiszitten, omdat ze uit de situatie op school zijn die niet bij hen past.

Thuiszitters ontwikkelen zich niet
Het is dus lang niet altijd zo dat een kind dat thuiszit, zich niet ontwikkelt en geen sociale contacten heeft. Veel ouders spannen zich in enorm in om andere vormen van educatie voor hun kind te realiseren. Ondanks dat ze hierbij vaak tegenwerking ervaren bijvoorbeeld van het schoolbestuur of via leerplicht. Regelmatig springt de gemeente bij en financiert het vormen van onderwijs of ontwikkelplekken, hoewel dit primair de verantwoordelijkheid is van het onderwijs.

Jaar van de thuiszitters
Balans krijgt dagelijks vele vragen van ouders over thuiszitters en (niet) passend onderwijs. Met hulp van vele vrijwilligers, die zich hier belangeloos voor inzetten, helpen wij vele ouders op weg in het onderwijssysteem. In het oerwoud van wetten, regels, organisaties, en nog meer zaken waar je mee te maken krijgt als je kind niet ‘gemiddeld’ meegaat in het systeem. Dit doen wij met onze advieslijn, onze webinars en bijeenkomsten, onze lobby en nog veel meer.

Het jaar 2024 heeft Balans specifiek uitgeroepen tot ‘jaar van de thuiszitters’. We organiseren extra evenementen, hebben extra artikelen en komen nog dit jaar met een nieuw rapport ‘Thuiszitters Tellen’.

Heb of ken jij een thuiszitter? Kom naar onze ‘thuiszittersfamiliedag’ op 9 juni 2024 in Woudenberg. Schrijf 9 december 2024 vast in je agenda en kom naar onze ‘thuiszitters in het licht’ avond waar we ook het rapport ‘thuiszitters tellen’ zullen presenteren.

Houd onze agenda en social media in de gaten voor meer informatie en andere evenementen rond thuiszitters en andere onderwerpen. Wil je zelf iets organiseren in jouw eigen buurt? Graag, geef het aan ons door, dan plaatsen wij het op de speciale pagina op onze website voor lokale thuiszittersinitiatieven!

Vragen over het onderwijs voor jouw kind?
Aanstaande maandag, 13 mei 2024, is er weer een online presentatie over de rechten en plichten rond passend onderwijs. De inschrijving is gesloten, maar als je een mailtje stuurt naar [email protected], sturen we je de inloglink. Je kunt op maandag tot en met donderdag tussen 10 en 13 uur bellen met onze advieslijn, op nummer 030.2255050. Buiten deze tijden kun je de voicemail inspreken, of ons contactformulier invullen.

Word ook (steun)lid van Balans!
Wil je ons steunen? Gratis naar onze bijeenkomsten en webinars komen, of ons magazine ontvangen? Wordt dan (steun)lid! Klik hier voor meer informatie en meld je aan. Wees welkom!

Leave a comment

Privacyvoorkeuren
Wanneer u onze website bezoekt, kan deze informatie opslaan via uw browser van specifieke services, meestal in de vorm van cookies. Hier kunt u uw privacyvoorkeuren wijzigen. Let op dat het blokkeren van sommige soorten cookies van invloed kan zijn op uw ervaring op onze website en de diensten die wij aanbieden.