Niet durven praten
TEKST ANOUK VAN WESTERLOO
Alison Bos (17) moest in de laatste klas van de middelbare school een profielwerkstuk schrijven. Dat deed ze over selectief mutisme. Dat betekent dat je wel kunt praten, maar in sommige situaties toch niets kunt zeggen. Het heeft met angst te maken. Zelf had zij daar op de basisschool ook last van, zelfs zonder dat zij wist dat dit een naam had. Door haar werkstuk begrijpt ze zichzelf nu beter én kan ze andere kinderen met selectief mutisme goede tips geven!
Je hebt zelf selectief mutisme gehad op de basisschool. Wanneer merkte jij dat er iets aan de hand was?
‘Ik denk dat ik pas echt merkte dat er wat aan de hand was aan het einde van de basisschool. In de periode voordat ik selectief mutisme overwon. Ik besefte mij toen pas dat ik eigenlijk iets had wat anderen niet hadden. Dus ik denk toen ik tien of elf jaar oud was.’
Hoe hebben je ouders gereageerd?
‘Ik denk dat mijn ouders erg kalm reageerden op het nieuws dat ik een angststoornis had. Ze vertrouwden erop dat het goed zou komen.’
Wat vond je de moeilijkste situaties waarin je selectief mutisme opspeelde?
‘Ik denk sowieso dat ik elke situatie moeilijk vond. Maar als ik één situatie zou moeten kiezen, zou dit zijn toen mijn oudste broer trouwde met mijn schoonzus. Zij is Amerikaans en sprak natuurlijk daardoor een andere taal. Toch was het Engels voor mij wel vertrouwd, maar mijn schoonzus was dat nog niet. Naarmate ik mijn schoonzus leerde kennen, hield mijn selectief mutisme mij toch nog tegen om met haar te praten. En dat hield onze relatie als zussen ook tegen. Gelukkig is het mij uiteindelijk gelukt, door steeds vol te houden, om de angst om te praten te overwinnen. En nu heb ik een hele goede band met mijn schoonzus.’
‘Het wordt echt steeds minder eng als je het vaker doet!’
Hoe is het je gelukt om eroverheen te komen?
‘Hoe ik over selectief mutisme ben heengekomen is vooral door niet op te geven. Ook al is het moeilijk en echt niet leuk, ben ik toch de strijd aangegaan. Door alle stappen te zetten (die konden groot zijn, maar het waren ook weleens kleine muizenstappen) kwam ik steeds een stukje verder over die grote berg van angst heen. Verder hadden mijn ouders veel vertrouwen in mij, dat helpt enorm. Ik geloof ook in God en dat heeft me veel steun gegeven. Dit is misschien een persoonlijk iets, maar voor mij een belangrijk onderdeel van het proces.’
Waarom heb je dit onderwerp gekozen voor je profielwerkstuk?
‘Toen het moment kwam dat we een profielwerkstuk moesten gaan schrijven, kwam ik op het idee om het over selectief mutisme te hebben. Ik was nog een jong meisje dat nog niet wist wat selectief mutisme was. Het was altijd bij mij wel duidelijk dat ik niet durfde te praten, maar ik wist niet waarom. Toen selectief mutisme bij mij opgemerkt werd, was de angststoornis nog niet zo bekend. Dus toen ik eenmaal naar de middelbare school ging, en ik niet zo’n last meer had van selectief mutisme, had ik dat stukje uit mijn leven snel weggestopt. Omdat ik me er een beetje voor schaamde eigenlijk. Door de jaren heen ben ik er heel anders naar gaan kijken, waardoor ik wilde onderzoeken wat ik nou eigenlijk had. Daarom leek het me een goed onderwerp voor mijn werkstuk.’
Wat kan er beter in de begeleiding van kinderen met selectief mutisme, thuis en op school?
‘Een kind heeft tijd nodig om zelf de stap te zetten om te gaan praten. Ik denk dat dat door veel mensen over het hoofd wordt gezien. Als ouder, leerkracht of therapeut wil je dat een kind snel van de angst afkomt. Maar als een kind zelf aangeeft het te willen proberen, gaat de angst sneller weg dan wanneer het van andere mensen móét oefenen. Natuurlijk moet een kind met selectief mutisme wel een duwtje krijgen, maar niet zo hard dat het zich terugtrekt.
Mijn eigen therapeut ging met mij filmpjes opnemen. Zodat de juf of meester kon zien hoe groot mijn woordenschat eigenlijk was, want zij hoorden mij natuurlijk zelf vrijwel nooit praten. Ik mocht zelf aangeven wanneer en waar ik die filmpjes wilde opnemen. En als dat gemakkelijk lukte, gingen we een stapje verder. Door bijvoorbeeld op school een filmpje op te nemen of iets anders te doen wat het voor mij weer wat moeilijker maakte. Ik werd dus uitgedaagd, maar wel via de stappen die ikzelf wilde nemen.’
Wat kun je voor tips geven aan jonge kinderen met selectief mutisme?
‘Blijf volhouden! Die angst die je misschien nu in de weg zit, zal op den duur niet meer zo groot zijn. Het wordt echt steeds minder eng als je het vaker doet. Vertrouw op jezelf dat je het kunt. Wees gerust. Het duurde bij mij ook zeven jaar voordat ik selectief mutisme had overwonnen. Ik weet zeker dat jij dat ook kunt!’
Brochures over selectief mutisme
Alison maakte voor haar werkstuk ook twee brochures over selectief mutisme. Eén speciaal voor ouders en één speciaal voor kinderen. Je kunt ze hier allebei bekijken en als je wil uitprinten. Je kunt daar ook het hele profielwerkstuk van Alison lezen.
Dit artikel verscheen eerder in BalansKIDS 2-2024. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
