Eetstoornissen en autisme
Sommige kinderen hebben moeite met bepaalde structuren van voedsel, willen altijd hetzelfde eten, zijn continu bezig met calorieën of raken gestrest door eetgeluiden. Dit kan zowel bij autismespectrumstoornis (ASS) als bij een eetstoornis voorkomen. Hoe werken deze twee samen en hoe ga je hier slim mee om?
Wat is autismespectrumstoornis (ASS)?
Mensen met ASS zijn geboren met een afwijking in het deel van de hersenen dat informatie verwerkt. Hierdoor worden o.a. prikkels zoals geluid, smaak, zicht, geur en gevoel anders waargenomen. Dit kan leiden tot moeilijkheden in sociale contacten.
Een term voor het hele spectrum
Iemand met ASS kan verschillende symptomen vertonen, afhankelijk van de leeftijd en het type ASS. Vaak wordt ASS bij kinderen gediagnosticeerd, maar soms wordt het pas later ontdekt, bijvoorbeeld wanneer er een eetstoornis ontstaat. Volwassenen met ASS hebben vaak geleerd om gewenst gedrag te vertonen, waardoor hun omgeving niets merkt, terwijl de problemen blijven bestaan.
De symptomen van ASS
Kinderen met ASS kunnen verschillende problemen ervaren. Enkele veelvoorkomende symptomen zijn:
- Moeite met het voeren van gesprekken of het sluiten van vriendschappen.
- Onbegrip over wat anderen van hen verwachten.
- Moeite met oogcontact en het lezen van lichaamstaal of emoties.
- Problemen met het samenwerken of delen van dingen met anderen.
- Laat beginnen met praten, ‘spreekwoorden’ of ‘symbolisch bedoelde uitspraken letterlijk opvatten en moeite hebben met grapjes.
- Dwangmatig gebruik van bepaalde woorden of zinnen, en een voorkeur voor vaste routines en structuren.
- Sterke of afwezige reacties op prikkels zoals structuren, smaken of geluiden, wat kan leiden tot het vermijden van bepaald voedsel.
Hoe kan een eetstoornis ontstaan vanuit ASS?
ASS kan op verschillende manieren bijdragen aan het ontstaan van een eetstoornis:
- Overgevoeligheid voor prikkels: Bepaalde structuren, geuren of smaken kunnen zo onaangenaam zijn dat het kind voedsel gaat vermijden. Ook eetgeluiden of negatieve ervaringen met eten kunnen dit veroorzaken.
- Lichamelijke veranderingen: Tijdens de puberteit en jongvolwassenheid kunnen lichamelijke veranderingen moeilijk te accepteren zijn. Dit kan leiden tot het zoeken van controle door middel van eetgedrag.
- Onbewustheid van honger: Kinderen met ASS voelen honger en verzadiging vaak minder goed aan, vooral wanneer ze druk bezig zijn. Dit kan leiden tot ondergewicht.
- Op jezelf wonen: Zelf een goed eetpatroon opbouwen en volhouden kan lastig zijn voor kinderen met ASS. Hierbij is vaak hulp nodig.
- Controle zoeken: Eetgedrag kan gebruikt worden als manier om controle te hebben over situaties. Dit gaat vaak gepaard met vaste rituelen en eetpatronen, wat kan leiden tot stress bij onverwachte gebeurtenissen.
Hoe help je een kind met ASS en een eetstoornis?
Er is nog weinig onderzoek naar de beste behandeling voor kinderen met zowel ASS als een eetstoornis. Hier zijn enkele aandachtspunten:
- Prikkelgevoeligheid: Bepaal voor welke prikkels jouw kind over- of ondergevoelig is en of dit te maken heeft met honger of afkeer van bepaalde structuren, smaken of geuren.
- Voedsel vermijden: Het is belangrijk dat jouw kind opnieuw leert eten en proeven en dat het een normaal eetpatroon opbouwt.
- Uitleg en voorlichting: Leg goed uit wat er gebeurt, zoals de normale veranderingen van het lichaam gedurende het groeien en ouder worden en wat gezond eten is. Dit helpt jouw kind om te begrijpen waarom bepaalde eetgewoonten belangrijk zijn.
- Dagplanning en eetmomenten: Help jouw kind met het plannen van de dag, activiteiten en eetmomenten. Leer jouw kind bijvoorbeeld om geen boodschappen te doen als het honger heeft en houd rekening met de bereidingstijd van maaltijden.
- Triggers en eetbuien: Identificeer samen de triggers die eetbuien veroorzaken en bedenk strategieën om hiermee om te gaan. Oefen met het maken van normale maaltijden en het afmeten van porties.
Met deze aanpak kun je als ouder beter omgaan met de combinatie van ASS en een eetstoornis bij je kind en bijdragen aan hun welzijn.