‘Onderzoek kan bijdragen aan begrip voor gedrag bij ADHD’

Deens onderzoek wees eind 2019 uit dat ADHD en autisme genetische varianten delen, die gelijksoortig zijn. In de Balans Magazine van april 2020 staat hierover een artikel.

Tinca Polderman, universitair hoofddocent bij vier academische kinder- en jeugdpsychiatriecentra (Curium, Accare, Bascule, Karakter) gaat hierbij online dieper op de inhoud in. ‘Dit soort onderzoek kan het begrip van ouders voor hun kind met gedragsproblemen vergroten.’

Tinca: ‘Ik was niet verbaasd nee, over het delen van gelijksoortige genetische varianten bij ADHD en autisme, waarover eind vorig jaar werd gepubliceerd door het Deense nationale psychiatrische project iPSYCH in Nature Neuroscience. Onder meer omdat mijn eigen tweelingonderzoek in 2012 en 2013 al liet zien dat die genetische overlap er is. Ook collega’s uit Engeland en Zweden kwamen met soortgelijke resultaten.

Interessant is dat de DSM5 al toestaat dat de diagnose ADHD en autisme samen kunnen gaan. Dat was voorheen niet het geval, en lijkt nu dus – gebaseerd op dit onderzoek – wel een juiste keuze te zijn.

Op basis van tweeling-, familie- en adoptie-onderzoek is al twee decennia bekend dat ADHD hoog erfelijk is. Oftewel, individuele verschillen in ADHD-symptomen, van heel veel tot geen symptomen, in een populatie worden met name veroorzaakt door genetische verschillen tussen mensen. Wanneer genetische factoren een rol spelen, is het aannemelijk dat zij biologische mechanismen aansturen die een rol spelen bij ADHD.

We namen tot voor kort aan dat dit mechanismen in het brein moeten zijn, maar recent onderzoek naar andere psychiatrische symptomen legt ook een link met het immuunsysteem en het microbioom, dat zijn micro-organismen zoals bijvoorbeeld bacteriën.

Daar liggen nog veel onderzoeksvragen zoals ‘Hoe zou ons immuunsysteem of microbioom een effect kunnen hebben op ons gedrag?’, ‘Zijn deze effecten gelijk in verschillende gedragsstoornissen?’, en voor ADHD specifiek ‘Is het inderdaad alleen het brein dat een rol speelt in ADHD symptomen, of spelen ook daar andere biologische processen een rol’?

Het is echter nog onduidelijk welke biologische processen te maken hebben met ADHD. Het identificeren van genen die geassocieerd zijn met ADHD, is wel een belangrijke eerste stap om hier meer zicht op te krijgen. Als we weten wat de functie van de gevonden genen is, kunnen we die functie dus linken aan biologische mechanismen, waardoor we meer inzicht krijgen in het ontstaan en de behandeling van ADHD.

Ook kan er dan wellicht medicatie worden ontwikkeld dat effect heeft op dit mechanisme. En van daaruit een effect op de problemen die ADHD met zich meebrengt, ook problemen die eventueel worden gedeeld met autisme. Ik verwacht echter dat er nog veel onderzoek voor nodig is voordat de mensen met autisme of ADHD hier direct baat bij hebben.

Meerdere factoren

Het effect van bepaalde risicovolle genetische varianten zal voor elk individu verschillen, omdat deze varianten kunnen interacteren met andere genen, en met omgevingsfactoren. Oftewel, het effect van deze genetische varianten hangt af van de andere genetische varianten die iemand heeft, en kan ook samenhangen met specifieke omgevingsfactoren waaraan iemand wordt blootgesteld. Ook zijn er waarschijnlijk leeftijds- en sekseverschillen die in de processen een rol spelen.

Ik hoop dat de resultaten van dit soort onderzoek bij zullen dragen aan het verminderen van de stigma’s die nu soms nog aan autisme en ADHD kleven. In mijn optiek zijn autisme en ADHD extremere uitingen van eigenschappen die ook in de gewone populatie voorkomen, met de nadelen maar soms ook de voordelen die bij deze extremere vorm horen.

Ouders zullen door deze onderzoeks-uitslagen hopelijk beter begrijpen waar het gedrag van hun kinderen vandaan komt, en zullen hiermee beter kunnen anticiperen op, en begrip hebben voor dit gedrag.’

In de Balans Magazine die eind juni 2020 verschijnt, staat een interview met Hemmo Drexhage, emeritus-hoogleraar Immunologie aan het ErasmusMC in Rotterdam.

Invalshoek is de relatie tussen autisme en het immuunsysteem. Met een reactie van Wouter Staal, hoogleraar autismespectrumstoornissen aan de Universiteit van Leiden.

Artikel

Artikel ‘ADHD en autisme delen vergelijkbare genmutaties’

Bron: nature.com/articles/s41593-019-0527-8

Welkom bij Balans!