‘Overeind blijven als je kind depressief is’
TEKST MARLOES VAN CASPEL
Wanneer je kind aangeeft dat het niet meer gaat, komt dat vaak als een schok. Veel ouders voelen zich machteloos. Hoe help je je kind door deze donkere periode heen, zonder zelf kopje onder te gaan? Mirjam Bijnsdorp, auteur van Help! Mijn kind heeft een depressie, weet als geen ander hoe dat voelt.
Toen Mirjam Bijnsdorps dochter Lisa worstelde met een depressie, ging ze op zoek naar antwoorden – en vond vooral vragen. Uit die zoektocht ontstond haar boek Help! Mijn kind heeft een depressie, een persoonlijke en praktische gids voor ouders van jongeren tussen 16 en 25 jaar.
Stapeling van aanleidingen
Mirjam trapt af. ‘Het was mijn persoonlijke missie geworden om ouders met een kind met depressie te helpen en depressie onder de aandacht te brengen, zodat er meer over gesproken wordt en meer begrip voor ontstaat.’ De focus in het boek ligt op depressie, maar later komt ook adhd aan de orde. Het is vaak een stapeling van aanleidingen, geeft Mirjam aan, waardoor de oorzaak nooit keurig af te bakenen is. Mirjam hoopt dat ouders van een kind met depressie herkenning zullen vinden, maar ook steun en praktische tips. En ze laat voelen dat ze niet alleen zijn.
Eerste paniekfase
Het idee voor haar boek ontstond geleidelijk. Tijdens de zware periode waarin haar dochter depressief en suïcidaal was, zocht ze naar praktische handvatten, maar vond weinig bruikbare informatie. Na de ‘eerste paniekfase’, begon ze zelf te schrijven om haar emoties te verwerken – ongestructureerde krabbels op verschillende plekjes, zoals op haar mobiele telefoon in de wachtkamer. Langzaam groeide het besef dat haar ervaringen waardevol konden zijn voor andere ouders. ‘Misschien moet ik daar maar iets mee, dacht ik. Dan komt er nog iets moois en positiefs uit toch een donker onderwerp en een hele donkere tijd.’
Gezinsproject
Het boek is primair geschreven vanuit Mirjams perspectief, maar het bevat ook reflecties van Lisa. Zij kon achteraf uitleggen hoe zij situaties ervaarde, toen ze eenmaal aan het herstellen was. Zo konden ze samen terugblikken op situaties. Bijvoorbeeld als Mirjam zich afvraagt: Wat ben ik nu voor waardeloze moeder, dat ik niet zag dat ze zich sneed! Maar Lisa kan goed uitleggen hoe zij een meester was in alles verbloemen. Dit hielp Mirjam om milder naar zichzelf te kijken en verminderde haar schuldgevoelens. ‘Zo is mijn boek steeds meer ons boek geworden,’ vertelt ze. Ook haar man komt aan het woord, waardoor het een gezinsproject werd. Trots vertelt Mirjam dat dit tekenend voor haar gezin is, om zo open te zijn over moeilijke onderwerpen. En dat moet, zegt ze: ‘Hoe moeilijk het ook is, je moet wel gaan delen, want in je eentje trek je dit niet.’
Stresssituaties
Lisa volgt momenteel een hbo-opleiding en studeert tijdelijk in het buitenland. Dat blijft spannend, omdat in stresssituaties de negatieve gedachten op de loer liggen, maar Mirjam vindt het ‘dubbel dapper’ dat ze deze stap zet. Ze is enorm trots op haar dochter. Lisa staat volledig achter het boek en hoopt dat het andere jongeren en ouders helpt. Ook kan het volgens haar meer begrip brengen voor de omgeving – familie en vrienden – van gezinnen waarin depressie speelt. Ze sprak hierover ook in een item van Hart van Nederland.
Praktische handvatten
Mirjam werkt momenteel samen met een GZ-psycholoog aan een mogelijke podcast voor ouders en behandelaren. ‘Zo bespreken we dit onderwerp vanuit de huiskamer én de behandelkamer.’ Want hoewel er veel informatie te vinden is, miste Mirjam vooral praktische handvatten voor het dagelijks leven. Wat doe je als je kind niet uit bed komt? Hoe ga je om met uitbarstingen die op jou gericht zijn? En hoe houd je contact als je kind zich afsluit?
In haar boek combineert ze dan ook persoonlijke ervaringen met concrete tips, zoals het whiteboard waar haar dochter met een getal of een tekening de ‘stemming van de dag’ opschreef. ‘Zo wordt een simpel whiteboard van vijf euro opeens een soort lifeline.’
Depressie is een ziekte
Door in te zien dat depressie een ziekte is die gedrag beïnvloedt, kon Mirjam onderscheid maken tussen Lisa als persoon en haar gedrag. Dit hielp haar om boze uitingen minder persoonlijk te nemen, milder te reageren en zo met meer compassie aanwezig te kunnen blijven voor Lisa.Een belangrijk hulpmiddel was de metafoor van de zwarte hond, afkomstig uit het animatiefilmpje ‘I had a black dog, his name was depression’ en ‘Living with a black dog’ (zie YouTube). Echte eye-openers, volgens Mirjam. ‘Die zwarte hond spreekt alleen maar in ontzettend negatieve neerbuigende taal, en vertelt Lisa dat ze niets waard is en nooit wat zal worden.’ Ze gebruikte dit beeld als een soort mantra: wanneer Lisa boos of negatief was, zei ze tegen zichzelf: ‘Dit is niet Lisa die hier spreekt, dit is de zwarte hond.’ Dit gaf haar afstand, begrip en houvast in moeilijke momenten.
Blijf beschikbaar
Soms ben je er als ouder helemaal klaar mee en wil je het liefst weglopen. Soms voelt het onmogelijk om het gedrag van je depressieve kind niet persoonlijk te nemen. Het vraagt veel van ouders, weet Mirjam, maar nabijheid is essentieel, juist in die moeilijke momenten.
Mirjam: ‘Als Lisa het meest boos of afwijzend deed, kwam dit voort uit frustratie en pijn. De ‘zwarte hond’ probeerde mij als moeder weg te duwen, bijna als een test: als ik haar zou verlaten, was dat het ultieme bewijs dat ze niets waard was.’
Jezelf staande houden
Je als ouders staande houden is een van de moeilijkste aspecten als je kind depressief is, weet Mirjam. ‘Zorg goed voor jezelf,’ krijg je vaak als advies. Maar dat is juist het eerste dat erbij inschiet. ‘Ik vond kleine oplaadmomenten op de massagetafel, een cadeau van een vriendin. Daarnaast leerde ik om hulp te vragen aan anderen. Niet om mijn kind ‘uit te besteden’, maar om bewust even afstand te kunnen nemen. Het hielp mij om dingen te doen die me volledig in het hier en nu trekken, zoals muziek maken. Tijdens het klarinet spelen ben ik zo geconcentreerd dat mijn hoofd even helemaal stil wordt. Zelfzorg en zorg voor je kind zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.’
Ook leerde Mirjam het belang van het delen van de ‘zwartste gedachten’. Zij en haar man spraken deze eerlijk naar elkaar uit, hoe pijnlijk ze soms ook waren. ‘Gedachten hardop zeggen, opschrijven, of desnoods uitschreeuwen als je alleen bent, lucht op en voorkomt dat deze gevoelens zich opstapelen.’
‘Ga gewoon sporten’
Eén van de hardnekkigste ideeën is dat mensen met psychische klachten ‘zwak’ zijn, geen ruggengraat hebben of simpelweg ‘even moeten doorzetten’. Adviezen als ‘gewoon uit bed komen’ of ‘ga sporten’ illustreren volgens Mirjam hoe weinig begrip er soms is voor de complexiteit van mentale aandoeningen. Ze benadrukt dat depressie niets te maken heeft met gebrek aan wilskracht.
‘Ik hoop dat mijn boek helpt om dit soort misvattingen te doorbreken. Psychische problemen kunnen iedereen overkomen, ongeacht achtergrond of opleiding. Door mijn ervaring in de ggz heb ik gezien hoe snel iemand kan vastlopen door een combinatie van omstandigheden. Een beetje mildheid en begrip is hard nodig.’
- Lees ook ons Balansdossier Ouderschap, waarin ‘zorgen voor jezelf’ een belangrijk thema is.
Lees meer over het boek Help! Mijn kind heeft een depressie, en hoe de omgeving – familie, school en vrienden – kan helpen als er depressie speelt in een gezin.
Denk je aan zelfmoord of maak je je zorgen om iemand? Blijf er niet mee rondlopen. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via de telefoon (0800-0113) of chat. 113 Zelfmoordpreventie is 24 uur per dag bereikbaar.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 1-2026. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
