De andere kant van onderwijsuitval
Onderwijsuitval begint zelden met ‘niet willen’. Het begint vaak met systeemdenken en kinderen die daardoor niet écht gezien worden.
Wanneer gesproken wordt over onderwijsuitval aan de beleidstafels gaat het al snel over het aantal kinderen dat uitvalt. Wordt er gediscussieerd over deze cijfers, welke kinderen wel of niet officieel meetellen als ‘thuiszitter’ en hoe we deze kinderen beter kunnen gaan tellen. Ondertussen is de trend tragisch genoeg bekend: hoe je ook telt, het aantal neemt jaar na jaar snel toe.
Niet gehoord, begrepen en veilig voelen
In 2024 deed Balans voor het eerst een uitgebreid onderzoek naar de omvang en ook achtergronden van zogenoemde ‘thuiszitters’. De resultaten waren schokkend. En dan hebben we het niet alleen over de aantallen. Van de ruim duizend deelnemende ouders van ‘thuiszitters’ aan het onderzoek gaf de helft aan dat hun kind zich – vóórdat het uitviel – niet gehoord, begrepen en veilig voelde op school. Een derde van de ouders hoorde zijn kind zeggen dat het niet meer wilde leven. Vaak op jonge leeftijd al. Ouders ervaarde een enorme druk: naast dat zij een kind thuis hebben dat vaak getraumatiseerd is, moeten ze veel gesprekken voeren, oplossingen bevechten en ‘dealen’ met scepsis vanuit de omgeving. Oók kreeg 37 procent te maken met drang en dwang, dreiging met Veilig Thuis-melding, leerplichtboetes (of dreiging hiermee) of een ‘jeugdbeschermingstafel’.
Hoe mats niet dankzij maar ondanks het onderwijs zijn weg vond
In het artikel bij dit bericht wat verscheen in Werkenaaninclusie.nl – WAI nummer 2 © Instondo 2026, een tijdschrift voor beleidsmakers in het onderwijs, het verhaal van Mats. Het echte, eerlijke verhaal van een ‘thuiszitter’. Met behulp van een tijdlijn krijg je een inkijkje in zijn bewogen schoolloopbaan. Over hoe hij niet dankzij maar ondanks het onderwijs uiteindelijk zijn weg vond. Het verhaal vertelt óók dat een kind echt zien — zien wat het nodig heeft en interesseert — zo bepalend is. En over negen draaiknoppen tegen onderwijsuitval die volgens zijn moeder voor Mats hét verschil hadden kunnen maken.
Lees hier het rapport ‘Thuiszitters Tellen, een ander licht op passend onderwijs’ van Balans
