Extra informatie bij artikel ‘Een schooltrauma kan lijken op een burn-out’
Hanneke Reitsma is contextueel therapeut, specialist hoogbegaafdheid en eigenaar van praktijk Extralent. Voor haar site schreef ze een verhelderend maar alarmerend artikel over traumagerelateerd gedrag bij hoogbegaafden. Reden voor Balans, in dit Jaar van de Thuiszitter, om haar te bevragen over schooltrauma’s, hoe je die herkent en wat ouders en leerkrachten kunnen doen om kinderen en jongeren die hiermee kampen te helpen.
Hieronder gaat ze iets meer in op het verschil tussen ‘gewone’ stress en schadelijke stress en het effect van langdurige stress (door school) op schoolgaande kinderen. Lees ook hoe je als gezin (en omgeving) kunt proberen hiermee om te gaan en de druk op een gezin in deze situatie te verlagen.
Hoe ontstaat stress en wat zijn de gevolgen?
Hanneke: ‘Iedereen ervaart dagelijks stress, en in gezonde situaties kunnen we die stress meestal goed aan. We blijven dan binnen onze ‘window of tolerance’, een zone waarin we ons prettig en in balans voelen. Dit noemen we ook wel de ‘optimal arousal zone’. Soms gebeurt het dat stress ons zo erg raakt dat we buiten deze comfortzone terechtkomen. Dit kan zich uiten in een hyperreactie (overprikkeling) of juist een hyporeactie (onderprikkeling). Als dit af en toe gebeurt, kunnen we vaak met wat rust en steun van anderen weer terugkeren naar die rustige staat.
Maar wanneer de stress langdurig aanhoudt, wordt het steeds moeilijker om terug te keren naar die optimale zone. Dit is vergelijkbaar met een elastiek dat steeds verder wordt uitgerekt; uiteindelijk verliest het zijn veerkracht. Dan kan er sprake zijn van een situatie waarin professionele hulp nodig is, vaak in combinatie met een steunende omgeving.
Bij mensen die een trauma hebben meegemaakt, kan die comfortzone kleiner worden. Ze raken dan sneller uit balans en schakelen snel tussen hyper- en hyporeacties. Bij hoogbegaafde kinderen zien we dat deze reacties elkaar in een zeer hoog tempo kunnen afwisselen, soms zelfs tegelijkertijd, wat het extra lastig maakt om weer in de optimale arousal zone terug te keren.’
Hoe kan de druk op het gezin met een kind met schooltrauma worden verminderd?
Hanneke: ‘Het helpen van een kind met schooltrauma kan veel druk leggen op het gezin. Ouders kunnen zich angstig, machteloos of beschaamd voelen, vooral als er ernstige problemen zijn zoals depressie of suïcidale gedachten. Het is belangrijk dat er open en niet-oordelende communicatie is binnen het gezin en met hulpverleners.
Het is ook belangrijk dat ouders voor zichzelf zorgen en hulp zoeken als dat nodig is, om de emotionele belasting te kunnen dragen om het kind goed te kunnen ondersteunen.
Met de juiste steun en begrip kan een kind met schooltrauma weer leren om binnen de ‘window of tolerance’ te blijven en op een gezonde manier om te gaan met stress. Hierdoor kan het weer optimaal functioneren, zowel op school als in het dagelijks leven, en kan het zelfvertrouwen en welzijn herstellen.’
Kijktip voor/met alle kinderen die last hebben van nare dingen die ze hebben meegemaakt, en ook voor ouders, leerkrachten, hulpverleners en alle anderen die trauma (en het gedrag dat daaruit voortkomt) beter willen begrijpen.
