Extra informatie bij Jouw kind leert anders dan jij
TEKST MARJOLEIN VAN BODEGOM & FIENY PIJLS
Als ouder wil je je kind helpen bij het leren. Je geeft je kind tips die bij jou vroeger goed werkten. Maar iedereen leert anders en wat vroeger handig was voor jou, werkt misschien niet voor je kind. Hoe kom je er nou achter hoe jouw kind het beste leert en hoe zit leren in elkaar?
Meer Inzicht in LeerStrategieën
Marjolein van Bodegom & Fieny Pijls schreven er samen met Jacqueline Wansink een boek over: Weet hoe je leert! Daarin komt ook de MILS-methode aan bod.
Met de MILS methode – Meer Inzicht in LeerStrategieën – wordt op een praktische en eenvoudige manier gemeten, hoe informatie bij jouw kind binnenkomt. Met die informatie kun je onderzoeken hoe de leeromgeving passend gemaakt kan worden en welke verantwoordelijkheid je kind zelf kan nemen.
Marjolein van Bodegom is cognitief psycholoog en afgestudeerd op intelligente onderwijssystemen. Na loopbanen bij het familiebedrijf, de Europese Commissie en als senior consultant bij een organisatieadviesbureau, ontwikkelde zij de Meer Inzicht in LeerStrategieën (MILS)-methode. Vanuit Bureau van Bodegom leidt ze MILS-coaches op. Zij promoveert momenteel op het MILS-onderzoek bij de Universiteit Maastricht.
Fieny Pijls. Na zes jaar voor de klas op een middelbare school, verruilde Fieny Pijls onderwijs voor wetenschap. Bij de afdeling Taalpsychologie van de Universiteit van Nijmegen leidde zij een onderzoeksproject naar de toepassing van Artificiële Intelligentie in het taalonderwijs. Daarna vertrok zij naar België om te werken bij het onderzoeksprogramma van de Europese Commissie. Vervolgens verhuisde zij naar Australië, waar zij zich inzette voor de oprichting van een interactief wetenschapsmuseum voor 3- tot 11-jarigen. Zij keerde naar Nederland terug om te gaan werken als hoofd Resources van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Commissie in Petten. Sinds haar pensionering is ze actief betrokken bij het MILS-onderzoek.
Wat heeft je kind nodig om tot leren te komen?
De MILS-methode start met een multimediaal computerprogramma. Je kind beantwoordt geen vragen, maar maakt keuzes die zijn voorkeuren laten zien. Daarna volgt een nabespreking met een MILS-coach. Juist in dat gesprek ontstaat vaak herkenning: waarom lukt leren soms wel, soms niet? Wat heeft je kind nodig om tot leren te komen? En welke aanpassingen thuis of op school kunnen helpen?
Deze methode wordt gebruikt in scholen en bij huiswerkinstituten. Ook bezoeken ouder en kind individueel coaches. Inmiddels is het onderzoek door ruim 16.000 kinderen en volwassenen ingevuld. Er loopt een promotieonderzoek bij de universiteit van Maastricht.
Van scholen tot overheden
De MILS-methode wordt sinds 2011 ingezet bij jeugd en volwassenen. Er zijn inmiddels ruim 100 MILS-coaches opgeleid in binnen- en buitenland. De MILS-coaches zijn werkzaam bij scholen, huiswerkinstituten, RT-bureaus, overheden, gezondheidsinstellingen, etc. Ze nemen zowel individueel het onderzoek af als in groepen.
Hieronder volgen drie stukken uit het boek Weet hoe je leert! Een deel van de inleiding, een complete case van een leerling en meer informatie over visuele stress.
Weet hoe je leert! – Inleiding
Je kind gaat naar de basisschool en ineens zie je je eigen schooltijd terug. Of het zit op de middelbare school en jij herinnert je plotseling hoe jij zelf vroeger je huiswerk deed. Misschien herken je dit. Je gebruikt die eigen ervaring om je kind van leeradvies te voorzien. Precies dat is de valkuil die we regelmatig tegenkomen. Jij laat bijvoorbeeld zien hoe jij vroeger samenvattingen maakte, of je legt enthousiast uit hoe fijn mindmappen werkt. Dan blijkt dat je kind iets heel anders nodig heeft. Fijn als je daar samen om kunt lachen en misschien zelfs ontdekt dat je kind prima leert op een heel andere manier dan jij.
Verschillende voorkeuren
Wij mensen hebben een eigenaardige eigenschap. We gaan er meestal vanuit dat anderen op ongeveer dezelfde manier leren, denken en communiceren als wijzelf. Kinderen én ouders zijn zich te weinig bewust van de unieke manier waarop zij informatie verwerken.
In dit boek nemen we je mee op een ontdekkingstocht naar verschillende manieren van leren, denken en communiceren. We hebben daarbij vooral aandacht voor hoe je kind leert en de rol van het brein daarin. We laten je met andere ogen kijken naar je kind en naar de mensen om je heen.
Wat voor soort brein heeft je kind eigenlijk?
De meeste leerlingen vinden hun draai wel in het onderwijs. Sommige moeten daar wel extra moeite voor doen, maar ze sluiten succesvol hun schooltijd af. Hun brein past bij school. We noemen dat een neurotypisch brein. Maar wat als je kind wel een uitdaging op school heeft. Ongeveer 20% van de leerlingen heeft een brein dat anders werkt, een zogenaamd neurodivergent brein. Bij deze leerlingen zien we vaak dat informatie slechts deels of vertraagd binnenkomt.
Leren begint pas als informatie wordt toegelaten in je brein
Inzicht in wat er in het brein van je kind gebeurt als het leert, maakt het makkelijker om je in te leven in waar het kind mee worstelt. Of jij of je kind nu een ‘gemiddeld’ brein heeft of niet: voor iedereen is het waardevol om te weten hoe informatie uit de buitenwereld binnenkomt. Leren begint immers pas als informatie wordt toegelaten in het brein. Gingen je wenkbrauwen net omhoog bij het woord ‘toegelaten’? Dan is de kans groot dat jouw brein binnen de bandbreedte van ‘neurotypisch’ valt.
Neurodivergente breinen
Neurodivergente mensen merken vaak al vroeg dat informatie bij hen anders binnenkomt, of in elk geval niet op de manier waarop dat bij anderen lijkt te gebeuren. Volwassenen die het schoolsysteem hebben doorlopen, hebben meestal strategieën ontwikkeld die werken. Voor jonge leerlingen, die nog aan het begin van deze zoektocht staan, is hulp welkom. Zeker wanneer meerdere leeruitdagingen samenkomen, zijn effectieve leerstrategieën niet vanzelfsprekend. Docenten hebben hier tijdens hun opleiding weinig of geen kennis over meegekregen.
Het opheffen van leerbarrières
Ieder brein is uniek en ontwikkelt zijn eigen leerpaden. Leren is een proces. Als dat proces stokt, is het logisch verder te kijken en te onderzoeken waar de barrière in het leren precies zit. Als we de barrière(s) vinden, kunnen we vervolgens op zoek naar leerstrategieën om deze te omzeilen of op te heffen. Met inzicht in zijn eigen leerstrategieën kan je kind zelf aan de slag. In onze visie is de leerling zelf verantwoordelijk voor zijn eigen leren. De school is verantwoordelijk voor het bieden van de passende context.
De barrière kan op vele plekken zitten
- In het brein zelf (bijvoorbeeld door een andere ‘bedrading’)
- In mismatches tussen de leerling en de lesmethode
- In de manier van lesgeven
- In een context of situatie
Effectief leren
In dit boek doorlopen we het leerproces beginnend met de vraag: Komt de informatie binnen? De nadruk ligt op deze eerste stap. Informatie die niet binnenkomt, kan ook niet geleerd worden. We bespreken een methode, MILS (Meer Inzicht in LeerStrategieën), die in kaart brengt hoe informatie het beste binnenkomt bij je kind en wat zijn leerstrategieën zijn. Als we zijn leervoorkeuren niet kennen, zijn de vervolgstappen minder effectief. Maar dat is precies wat we wél willen: effectief leren. Met de MILS-methode volgen we ook de rest van het proces tot en met de vraag of informatie in het langetermijngeheugen is opgeslagen, en hoe die kennis er bij een toets dan weer uitkomt.
Lees dit boek met één motto in je achterhoofd: Weet hoe je leert, ontdek wat je kunt!
We nodigen jou en je kind uit om dit motto te omarmen.
Benieuwd naar meer? Je kunt het boek bestellen, bij je eigen boekhandel halen of kopen via info@vanbodegom.eu
Weet hoe je leert! - Casebeschrijving van een MILS-onderzoek
Stefano is een 13 jaar oude jongen met de diagnose dyslexie. Hij zit in 2-vwo als hij bij mij komt. Hij loopt vast op school. Zijn resultaten zijn veelal onvoldoende, ondanks dat hij vaak hard en lang aan zijn huiswerk zit. Hij kan uren en uren achter elkaar leren aan bijvoorbeeld Frans en Duits, maar haalt toch geen voldoendes. De vele teksten bij vakken als geschiedenis zitten hem ook in de weg. Het is dan ook niet vreemd dat het ernaar uitziet dat hij blijft zitten. Alles bij elkaar is dit behoorlijk demotiverend voor hem. Zijn ouders zien zijn worsteling en willen hem heel graag helpen, maar ze weten niet goed hoe ze dat moeten aanpakken. Wij starten de begeleiding zoals altijd in mijn RT-praktijk met de afname van het MILS-onderzoek.
Tussendoor bewegen
Zijn MILS scores zien er zo uit: woordslim 16, stappen denken 20, beweging nodig 24, luisterslim 20, beeldslim 8 en samen leren 20.
Stefano heeft zich nooit gerealiseerd dat regelmatig bewegen er bij hem toe leidt dat hij de lesstof veel makkelijker op kan nemen. Als hij leert, blijft hij juist heel lang zitten achter zijn bureau, in de hoop daarmee een voldoende te scoren. Tussendoor bewegen komt niet in hem op. Hij herkent, door ons gesprek, dat na ongeveer 45 minuten de stof steeds minder goed bij hem binnenkomt. ‘Bij proefwerken heb ik hetzelfde probleem,’ realiseert hij zich.
Meer luisterslim dan woordslim
Ook in de andere scores herkent hij zichzelf. Maar de grootste eye opener voor Stefano én voor zijn ouders is zijn luisterslimscore: hij realiseert zich voor het eerst in zijn leven dat hij veel dingen die hij hoort ook onthoudt. Al luisterend slaat hij veel meer op dan als hij naar een plaatje kijkt of de lesstof leest. Niet vreemd, zijn luisterslimscore is immers hoger dan zijn woordslimscore. Zelf hardop lezen of teksten laten voorlezen, blijken de belangrijkste leerstrategieën voor hem te zijn. Als hij die ook nog combineert met elke 45 minuten even bewegen, beklijft de lesstof nog beter.
Hardop leren en samen met moeder
Tijdens het halfjaar dat ik hem begeleid, begint hij thuis samen met zijn moeder te werken aan de voorbereiding van toetsen. Zijn moeder leest de lesstof hardop voor en samen maken ze een samenvatting, die Stefano daarna gaat leren. Hij leest de samenvatting in elk geval één keer hardop voor zichzelf. Al snel blijkt bovendien dat zijn digitale lesboeken een voorleesfunctie hebben! Vanaf het moment dat hij dat weet, laat hij zijn computer veel lesstof voorlezen. Hij kijkt ook steeds meer filmpjes, alhoewel het juister is om te zeggen dat hij steeds meer naar filmpjes luistert. De informatie uit de beelden blijft niet zo hangen bij Stefano, maar de gesproken informatie des te beter.
Oefentoetsen
Het vele luisteren werkt goed, maar kost ook veel tijd. Daarom leert Stefano gebruik te maken van de oefentoetsen en oefenopgaven die vaak onderdeel zijn van de digitale schoolboeken. Door eerst een oefentoets te maken, weet hij snel welke onderdelen hij nog niet beheerst en waarop hij dus moet focussen bij het hardop leren. Het sneller afspelen van geluid levert tijdwinst op en helpt hem zijn aandacht te verhogen.
Korte leerblokken
Tegelijkertijd leert hij zijn huiswerk in te plannen in korte leerblokken met daartussen pauzes waarin hij beweegt. Hij gaat dan bijvoorbeeld even basketballen of doet wat voor zijn moeder in de tuin. De MILS-moves-oefeningen helpen hem in de klas zijn brein te reactiveren. Langzaam maar zeker komt er verbetering in zijn resultaten.
Meer zelfvertrouwen en minder stress
Stefano gaat over naar de derde klas! Zó sterk zijn de resultaten verbeterd. Maar mogelijk nog veel belangrijker is de verandering die zijn ouders in hun zoon zien: meer zelfvertrouwen, minder stress en meer rust. Stefano zelf is blij met zijn resultaten en vooral ook met het inzicht dat hij in zichzelf heeft gekregen. Hij weet nu goed wat hij wel en niet moet doen om te leren. Hij weet inmiddels ook wat hij later wil worden en dat de weg daarnaartoe voor hem openligt.
In het boek Weet hoe je leert! vind je nog zeventien andere cases beschreven.
Weet hoe je leert! - Meer informatie over visuele stress
MILS-coaches zien vaak dat lezen een struikelblok is. Soms speelt visuele stress mee: letters lijken te bewegen, het kind krijgt hoofdpijn of lezen kost opvallend veel energie. Dat kan grote invloed hebben op leren. Eenvoudige hulpmiddelen, zoals een kleurenliniaal of een speciale bril, kunnen dan verschil maken. Coaches stellen in zo’n geval drie korte vragen, die jij als ouder ook kunt stellen.
Als je met je kind de visuele stress-test gedaan hebt en het heeft alleen de eerste vraag ‘Bewegen de letters als je leest?’ met ‘ja’ beantwoord, dan kun je naar een goede opticien gaan en vragen om een afspraak voor een Fixatie Disparatie-onderzoek.
Heeft je kind meer dan één vraag met ‘ja’ beantwoord, dan kun je contact opnemen met een gespecialiseerde functioneel optometrist.
Almelo – Onno Rueck – oarueck.nl
Amersfoort – Jolanda Peccasse – oogmeetkamer@gmail.com
Berlicum – Rob Gevers – oogbalans.nl
Den Hoorn – Diana Doorduin – info@visueelfit.nl
Hoofddorp & Haarlem – Hans de Bruijn – oogmetriehaarlem.nl
Hilversum – Annemieke Coops – info@ibalance.nl
Hoofddorp – Ravinder singh – bedi-optometrie.nl
Maasbracht – Luc Uijen – info@eyecentre.nl
Ridderkerk – Richard Hoctin Boes – eye4vision.nl
Rotterdam – Pim van Keulen – info@balansinzien.nl
Tholen – Janicke Jansen-Deurloo – JanickeDeurloo@outlook.com
Wageningen – Fernando Clemente – info@eikendaloptiek.nl
Zwolle – Hans van den Brink – hbrink52@xs4all.nl
Zoek je een MILS coach?
Stuur een mail naar info@vanbodegom.eu en geef aan waar je woont en wat de hulpvraag is. Dan word je in contact gebracht met een passende coach zoveel mogelijk bij jou in de buurt. Iedere coach heeft eigen specialisaties.