Extra informatie bij oudercolumn ‘De voordelen van gamen’
TEKST CLAUDETTE NOURIS
Gamen en autisme komen vaak samen voor. Jongeren met autisme gamen gemiddeld twee keer zo veel als jongeren zonder autisme. Daardoor lopen ze meer risico op gameverslaving. Dit komt ook omdat ze zich sowieso snel kunnen richten op één onderwerp. Dit maakt het ook moeilijk om te herkennen of dit voor de jongere ongezond gedrag is. Claudette Nouris schreef er het volgende artikel over.
Claudette Nouris is moeder van inmiddels twee volwassen kinderen van 25 en 31 met autisme en woont met haar man in een leuke plaats aan de kust van Noord-Holland. Claudette is vanaf 2011 betrokken bij stichting Mama Vita en werkt sinds zes jaar bij Balans. ‘Als coördinator ervaar ik hoe belangrijk een organisatie als Balans is. Mijn missie is om te informeren, veerkracht te vergroten en te verbinden.’
Gamen en autisme: game over of volgend level?
Gamen is voor veel jongeren een leuke hobby. Voor veel jongeren met autisme is gamen echter extra aantrekkelijk. Dit kan verschillende redenen hebben:
• De wereld van de game heeft veel structuur en duidelijke regels.
• Er is veel herhaling en de prikkels zijn beperkt tot het beeldscherm.
• Games zijn vaak voorspelbaar.
• In games heb je veel controle.
• De communicatie en sociale contacten bij games zijn veel eenvoudiger dan in de echte wereld.
• Gamen kan een makkelijkere manier zijn om contact te leggen met anderen. Jongeren met autisme geven vaker aan dat ze moeite hebben met face-to-facecontacten. Inschatten wat een ander denkt of bedoelt met lichaamstaal en intonatie kan soms moeilijk zijn. Ook een gespreksonderwerp verzinnen is soms moeilijk. In een game-omgeving is dit makkelijker: je praat ergens over als je zin hebt en anders speel je gewoon het spel samen. Ook heb je al een leuke gezamenlijke interesse.
• Jongeren met autisme hebben over het algemeen veel houvast aan structuur en logica. Beide vind je in games terug.
• Het leven kan erg onvoorspelbaar zijn. Zeker voor jongeren met autisme kan deze onvoorspelbaarheid spanning of een gevoel van onmacht geven. In een game bepaal je zelf wat er gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld kiezen wie je wil zijn en met wie je contact hebt.
• Jongere kinderen met autisme hebben vaker moeite met zelf fantasiespel bedenken. Een game biedt een kant-en-klare fantasiewereld om te ontdekken.
• De soms vermoeiende of verwarrende werkelijkheid kun je door gamen ontvluchten.
• Prikkels van een spel zijn enigszins voorspelbaar, beïnvloedbaar, veilig en beperkt. Als de prikkels van het alledaagse leven in de ‘echte wereld’ erg vermoeiend zijn, of soms zelfs als bedreigend worden ervaren, dan biedt het gamen een erg prettige verlossing hiervan. Dit geeft rust, ontspanning en plezier.
• Ook geven individuen met autisme vaker aan dat ze zich eenzaam of depressief voelen. Jongeren die hier last van hebben, ontwikkelen vaker een voorkeur voor online contact, bijvoorbeeld via gamen.
• Jongeren met autisme kunnen vaak moeilijker stoppen met gamen en omschakelen naar een andere activiteit. Ook kunnen ze zich soms langer goed concentreren. Daardoor houden ze het gamen en internetten langer vol.
• Soms hebben jongeren met autisme vaker last van rusteloosheid door het gamen.
Gamen kan ook juist helpen
Gamen is niet altijd ongezond voor jongeren met autisme.
• Gamen helpt om te oefenen met dingen die moeilijk kunnen zijn als je autistisch bent. Zoals de fijne motoriek, communicatie (lezen, typen), concentreren, dingen verbeelden, omgaan met teleurstellingen en (online) sociale contacten hebben.
• De omgeving is veilig omdat het anoniem is. Jongeren voelen zich dan minder onzeker.
• Jongeren die in het echte leven geen vrienden kunnen maken of houden, kunnen toch een sociaal netwerk opbouwen. In de online role-playing games werken ze samen met anderen.
• Door hun grote kennis over de game kunnen ze binnen de wereld van hun games veel waardering krijgen. Als in het echte leven dingen vaak niet lukken, is het heel fijn als je ergens wél heel goed in bent.
• Het gamen kan voor rust en ontspanning zorgen bij autistische jongeren, die de echte wereld vaak heel stressvol vinden.
• Ook voor de omgeving kan het fijn zijn om een activiteit bij de hand te hebben die er áltijd is als hun kind zich gestrest voelt.
Risico’s
Hoewel gamen voor autistische jongeren juist kan helpen, kan het ook risico’s hebben. Mensen met autisme verliezen zich sowieso al snel in één ding. Zoals bij alle verslavingen wordt het een probleem als de balans helemaal zoek is: het gamen vraagt steeds meer tijd en aandacht, en andere dingen worden steeds minder belangrijk. De jongere gaat sociale contacten, gezondheid, sporten, school en andere hobby’s verwaarlozen.
Signalen risicovol gamen
De volgende signalen kunnen wijzen op risicovol gamen. Let op: geen enkel signaal is een ‘bewijs’ van verslaving (zeker niet bij een autistische jongere) maar als je veel van deze signalen herkent, heb je wel een reden om met de jongere over het gamen te praten.
• slechter slapen, meer onrustig gedrag;
• meer prikkelbaar en geïrriteerd (‘kort lontje’);
• somberheid;
• zwaarder of lichter worden (autistische jongeren gaan anders om met honger en dorst en kunnen maaltijden gaan overslaan of juist veel maar slechter gaan eten);
• slechte persoonlijke verzorging;
• niet kunnen stoppen met praten over gamen;
• vluchten in het gamen als er een moeilijke situatie is (zoals ruzie thuis of op school) en die situatie niet oplossen;
• taken uitstellen of helemaal niet doen;
• slechtere cijfers op school.
Tips
• Het is goed om je te verdiepen in het gamegedrag, maar ook de gamemotivatie van je kind. Voor sommige kinderen met autisme echter zijn vragen zoals: Wat vind je leuk aan…? Of: Hoe voel je je…? erg moeilijk om te beantwoorden. Daarom is het handiger te vragen naar de praktische zaken in de game: Wat moet je doen? – Is dat moeilijk? – Wanneer is het spel klaar? – Is het spel ooit afgelopen? – Met wie speel je het spel? – Maken jullie afspraken over wanneer je weer online bent? – Voel je je ooit verplicht om online te gaan, of vind je het gewoon leuk?
• Het is aan te raden om geen vage tijdsaanduidingen te gebruiken, maar om van tevoren zo precies mogelijk af te spreken hoe lang er gegamed mag worden. Laat vijf of tien minuten van tevoren weten dat het einde nadert.
• Als je het moeilijk vindt om te bepalen wat de grenzen zijn qua gamen, vergelijk het gamen dan met andere tijdsvreters zoals tv kijken, boeken lezen, met vrienden afspreken, sporten, etc. Probeer te bedenken wat je in dat geval acceptabel zou vinden.
• Een jongere met autisme heeft extra duidelijkheid nodig. Wees daarom concreet in wat je van hem verwacht, wanneer en waarom je dat verwacht.
• De mentale leeftijd van een jongere met autisme is vaak jonger dan zijn werkelijke leeftijd. Let daarom goed op bij de keuze van de games. Probeer in te schatten of de mentale leeftijd van je kind ongeveer overeenkomt met het spel dat hij wil spelen.
• In het boek Grip op gamen, geschreven door André Parren, vind je nog veel meer handige tips en wetenswaardigheden over gamen.