Extra informatie bij zorgcolumn ‘Het grote geheim’
TEKST PAULIEN RUTGERS
Paulien Rutgers biedt sinds 2004 op haar onderwijszorgboerderij ontwikkelplekken aan kinderen die vanwege internaliserende problematiek uitvallen van school. Een veelgehoorde klacht bij deze kinderen én hun ouder(s) is, dat ze zich door school voorafgaand aan het uitvallen niet gezien en/of gehoord hebben gevoeld. Dus vroeg ze hen de zin: ‘Als jij mij ziet…’ aan te vullen. Van alle verhalen die daaruit volgden is in het kader van het jubileumjaar 2024 van A.A.I. centrum De Klimop een boekje verschenen: Als jij mij ziet…
Onderwijszorgboerderij en ontwikkelplek
Begin 2004 startte Paulien Rutgers in samenwerking met de leerplichtambtenaar op de boerderij waar haar paard gestald stond haar ‘Praktijk voor orthopedagogische hippotherapie De Klimop’, een plek waar kinderen terecht konden die moeite hadden zich te ontwikkelen op school. Haar 28 jaar ervaring bij het paardrijden gehandicapten en twintig jaar in het onderwijs combineerde ze in haar werk om kinderen met inzet van paarden weer krachtiger te maken in hun schoolbestaan.
Interventies met inzet van paarden en honden
In 2006 vond ze A.A.T. centrum De Klimop een passender naam, waarbij A.A.T. stond voor Animal Assisted Therapy. Omdat zij echter geen therapeut was, maar leerkracht, veranderde ze in 2010 de T van Therapy volgens de internationale afspraken in de I van Interventions. Vanaf toen groeide A.A.I. centrum De Klimop naar een volwaardige onderwijszorgboerderij met een enthousiast, multidisciplinair team van zestien professionals die gezamenlijk, ieder vanuit eigen expertise, met inzet van paarden en honden een ontwikkelplek bieden aan schooluitvallers.
Kansenkinderen in plaats van thuiszitters
Schooluitvallers of thuiszitters… Paulien noemt ze liever Kansenkinderen. Een Kansenkind is in haar ogen een kind dat gemiddeld meer en/of andere kansen nodig heeft dan de meeste kinderen, omdat ontwikkelen op school hen vanwege onderliggende problematiek tijdelijk niet lukt. Zij, maar ook haar team, vindt dus dat Kansenkind de lading beter dekt.
Ten eerste omdat deze kinderen wanneer ze de KANS krijgen zich in een andere setting dan school, zich in hun eigen tempo en met hun eigen kwaliteiten te kunnen ontwikkelen ze Krachtiger, Assertiever, Socialer en Nieuwsgieriger worden. En na verloop van tijd kan hun ontwikkeling dan weer gewoon verdergaan op school.
Ten tweede, omdat kinderen die zich tijdelijk niet op school kunnen ontwikkelen, lang niet altijd thuis zitten en ook niet voorgoed uitvallen op school. Het streven van Paulien met De Klimop is om kinderen die dreigen uit te vallen zo snel mogelijk hulp te bieden om te voorkomen dat ze thuis komen te zitten of helemaal uitvallen van school. Hoofddoel is dat ze weer succesvol terug naar school of een andere passende ontwikkelplek kunnen gaan waar ze tot hun recht kunnen komen.
Alle betrokkenen om de tafel
Zodra bij haar onderwijszorgboerderij een kind wordt aangemeld, hetzij via een school, samenwerkingsverband of leerplichtambtenaar, hetzij via het Centrum voor Jeugd en Gezin, wordt er meteen voor gezorgd dat alle betrokkenen om de tafel komen. In het eerste overleg stemmen deze betrokkenen af wie wat doet en wie waar de verantwoordelijkheid voor draagt. Over het algemeen is het dan zo, dat De Klimop het zorgdeel voor haar rekening neemt én het contact met de school van herkomst en/of de nieuwe school van inschrijving. De school van inschrijving levert De Klimop hetzij leerstof, hetzij een leerkracht, houdt de vinger aan de pols waar het gaat om de onderwijstaken die het kind bij De Klimop zal doen en levert tevens het OPP (ontwikkelingsperspectiefplan), waarin de op De Klimop werkzame leerkracht de onderwijsbehoeften en voortgang bijhoudt.
Bijna altijd succesvol terug naar school
De betrokken leerplichtambtenaar staat er voor in dat er als het even kan geen volledige vrijstelling wordt afgegeven, maar alleen vrijstelling voor geregeld schoolbezoek, omdat de ervaring geleerd heeft dat bij een volledige vrijstelling het heel lastig is om een kind weer terug op school te krijgen.
Het samenwerkingsverband denkt mee welke school het best passend is voor het betrokken kind, mocht het zo zijn dat duidelijk is dat het kind niet meer terug kan naar de school van herkomst, of kijkt of er wellicht een ondersteunend arrangement afgegeven moet worden.
In de daarop volgende overleggen bepalen alle betrokken partijen of ze nog op de goede weg zitten met z’n allen en of er taken/verantwoordelijkheden bijgesteld moeten worden. Het resultaat van deze samenwerking is dat in vrijwel alle gevallen het kind succesvol teruggaat naar (een) school. De samenwerking met ouders, school van inschrijving, leerplicht, samenwerkingsverband, Centrum voor Jeugd en Gezin en eventuele andere betrokken hulpverleners staat hierbij centraal.
Ouder(s) en kind moeten zich gehoord voelen
Vooral de samenwerking met de ouders vindt Paulien cruciaal. Al vanaf de eerste kennismaking zorgen Paulien en haar medewerkers ervoor dat ouder(s) en kind zich gehoord voelen, door goed naar ze te luisteren en terug te vragen of wat ze gehoord hebben ook goed is begrepen. Ze hebben het liefst bij de intake het kind erbij, zodat die zelf in kan brengen wat het nodig heeft en waar het aan zou willen werken. Daarnaast werkt het gehele team met een routekaart, waarin een kind zijn/haar executieve functies scoort, doelen opstelt, zijn/haar versterkers (kwaliteiten, hulpbronnen) in kaart brengt en een uniek zelfbeeld maakt met creatieve middelen.
Ouderbegeleiding en de principes van het Verbindend Gezag
In elk gesprek dat ze voeren (om de zes weken ongeveer) mag het kind verder scoren op de doelen en de executieve functies. De ouders zijn er ook bij aanwezig, die net als hun kind doelen en een uniek zelfbeeld van zichzelf maken en tijdens de gesprekken kunnen scoren op de voortgang van hún doelen. Daarnaast krijgen ouders drie ouderbegeleidingssessies van de systeemtherapeutisch werkers en/of de gezins PMT’er, waarin wordt gekeken wat het gezin nodig heeft, ervoor wordt gezorgd dat ouders gehoord worden én krijgen ze drie ouderavonden aangeboden waarin ze bekend gemaakt worden met de principes van het Verbindend Gezag.
Ook andere betrokkenen moeten naar ouders en kind luisteren
Elk overleg dat gevoerd wordt met school, samenwerkingsverband, leerplicht en eventuele andere zorgverleners bereiden de betrokken medewerkers met ouders en kind voor, zodat iedereen de kans krijgt te laten horen wat zij kwijt willen. Aan hen wordt deze vraag gesteld: ‘Hoe moet het overleg eruitzien en waar moet het over gaan, wil het voor jullie een goed overleg geweest zijn en dat je met een tevreden gevoel weer naar huis kan gaan?’ Het kwam soms voor dat niet iedere aanwezige op het overleg bereid was naar ouders en kind te luisteren en dan stonden Paulien en/of haar medewerkers ervoor in dat dit wel gebeurde. Inmiddels weten de meeste ketenpartners die met Paulien en/of haar medewerkers samenwerken wel hoe zij erin staan en luisteren wel naar ouders en kind.
De ontwikkelkracht van kinderen
Voor Paulien is veiligheid op de werkvloer een belangrijk item: iedereen wordt geaccepteerd zoals hij/zij is en dat geldt zowel voor ouders en kind, als voor de medewerkers als voor de dieren waarmee wordt gewerkt. Paulien en haar medewerkers bieden een veilige omgeving, voor elkaar en voor de kinderen en hun ouders, waarin wel grenzen zijn maar geen begrenzingen t.a.v. de ontwikkeling. Elke keer kijken zij wat ze op maat kunnen bieden, zodat het kind en de ouders zich gehoord en gezien voelen in hun behoeften. Ze doen dit met groot vertrouwen: ze geloven in de ontwikkelkracht van kinderen, dat zij beschikken over een enorme paardenkracht, evenals de gezinnen waar ze wonen. Ze vertrouwen op elkaar, hun dieren, hun eigen expertise en op dat van het gezin. Ze sluiten aan bij de kinderen en hun ouders en bieden een persoonlijke menselijke benadering die past bij de behoeften van zowel het kind als de ouders. Daarbij zijn ze onderscheidend, niet alleen door het inzetten van dieren in het hulpverleningsproces, maar ook door de laagdrempelige hulp die ze bieden, direct en out of the box. Ze gaan uitdagingen niet uit de weg, maar zien die juist als stimulans om zich verder te professionaliseren.
Iedere kind mag zich in het eigen tempo ontwikkelen
Paulien en haar medewerkers brengen de kernwaarden veiligheid, vertrouwen en het onderscheidend zijn in de praktijk door ervan uit te gaan dat ieder kind recht heeft op een eigen leven. Ieder kind mag er zijn zoals hij of zij zich wil en kan laten zien en mag zich in eigen tempo ontwikkelen. Soms gaat dat snel, soms duurt dat wat langer en is er extra ondersteuning nodig. In die gevallen dat er extra ondersteuning en tijd nodig is, streeft Paulien ernaar dat zij en haar medewerkers een betekenisvolle bijdrage leveren. Deze bijdrage ligt op het vlak van het stimuleren van de sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van de kinderen, het versterken van de opvoeding binnen het gezin en samen met het onderwijs een zinvol en effectief programma realiseren. Centraal in de aanpak staat het Verbindend Gezag, waarbij het team uitgaat van het principe dat je nooit het kind of de ouder kan veranderen, maar wél jezelf en de omgeving, waarbij ze ervoor willen zorgen dat ieder kind en iedere ouder zich gezien en gehoord weet en voelt.
Indringende bijdragen in Als jij mij ziet…
En daar past ook het boekje Als jij mij ziet… bij, dat voor het vieren van het twintigjarig jubileum van De Klimop is gemaakt door Kansenkinderen en hun ouders, voor iedereen die met Kansenkinderen te maken heeft. Paulien heeft aan ouders en kinderen van verschillende ontwikkelplekken (thuiszittersinitiatieven) in Nederland gevraagd om de zin: ‘Als jij mij ziet…’ aan te vullen, omdat in gesprekken met ouders en kinderen het zich niet gehoord en gezien voelen keer op keer een terugkerend thema bleek te zijn. Met dit boekje wilde zij ouders en kinderen een podium geven om uit te leggen wat het voor hen betekent, zowel om niet gezien en gehoord te worden als wél gezien en gehoord te worden. In het boekje lees je hun – soms indringende – bijdragen, met daaraan voorafgaand de meest recent bekende cijfers van en informatie over de onderliggende problematiek van de schooluitval die uit de bijdragen naar voren kwam.
In dit boekje wordt ook aandacht besteed aan de thuiszittersproblematiek, aan leerplicht en leerrecht en er staan bijdragen in van het Initiatieven Collectief en van Met Andere Ogen.
Het is voor twintig euro, inclusief verzendkosten, te bestellen via administratie@aaicentrumdeklimop.nl onder vermelding van je naam en adres. Zodra de betaling bij ons binnen is, wordt het boekje naar je opgestuurd.
