Goede leraren, volgens onderwijsminister Bruins dé oplossing voor de thuiszittersproblematiek

Afgelopen dinsdag, 18 februari 2025, besteedde actualiteitenprogramma ‘Hofstad & land’, aandacht aan de ’thuiszitters‘. Kinderen en jongeren die in Nederland geen (passend) onderwijs krijgen. Presentator Rutger Castricum sprak met een ouder, een jongvolwassen ex-thuiszitter en met Balans-directeur Joli Luijckx. Staatssecretaris Marielle Paul bleek niet bereikbaar voor commentaar, waarop het programma in gesprek ging met onderwijsminister Bruins. Lees hieronder de column van Joli Luijckx hierover.

Goede leraren, goede schoolleiders, goede besturen. En, als kers op de taart, natuurlijk het vertrouwen van stelselverantwoordelijk Onderwijsminister Bruins. Dat zou volgens onze onderwijsminister dé oplossing zijn voor de thuiszittersproblematiek in ons land (actualiteitenprogramma Hofstad & land 18 feb ’25). Oftewel, voor het jaarlijks stijgend aantal kinderen wat uitvalt in ons onderwijssysteem, omdat het reguliere onderwijsaanbod voor hen niet passend is.

Bij ouders van deze (dreigende) ‘thuiszitters’, en ook bij leraren trouwens, borrelde tijdens en na deze uitzending emoties als wanhoop, boosheid, en verdriet op. En terecht. Het vertrouwen in de stelselverantwoordelijke bewindspersonen daalt met deze uitspraken tot een nieuw dieptepunt. Want eigenlijk is de boodschap: ‘we doen helemaal niets, en al helemaal niets anders dan we al jaren doen’. In ieder geval niet iets waarmee we gaan voorkomen dat zoveel kinderen uitvallen in ons onderwijssysteem.

Erkenning

Want dat het scholen niet lukt om hun wettelijke zorgplicht voor al deze kinderen die uitvallen na te leven, lossen we blijkbaar ook op met vertrouwen van onze Minister. En dat het huidige onderwijs in strijd handelt met het VN- verdrag handicap en het Kinderrechtenverdrag, als het gaat om volwaardig onderwijs, ook dat moet vast goed komen met een minister vol vertrouwen in goede leraren, schoolleiders en schoolbesturen.

Uit de woorden van minister Bruins blijkt niet de erkenning voor de werkelijke oorzaak en de omvang van het thuiszittersprobleem. En wordt er volhard in de trend van het huidige beleid. Als een van de ‘oplossingen’ van de thuiszittersproblematiek, wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel ‘registratie van verzuim’. Met het achterliggende idee dat als we alle (bijna) thuiszitters in beeld hebben, het probleem van onderwijsuitval wél zou worden wordt opgelost. Alsof kinderen uitvallen vanwege een gebrekkige registratie van verzuim. De onderliggende problemen worden hiermee in ieder geval niet aangepakt.

‘Vergelijk het met kinderen die ziek worden van vervuild drinkwater. We kunnen de kinderen behandelen voor de ziekte die ze hebben opgelopen hierdoor. Maar iedereen is het er over eens dat het veel effectiever is om te zorgen voor schoon drinkwater zodat ze hiervan niet meer ziek hoeven worden.’

Pleisters plakken

Nog een voorbeeld: 16 pilotregio’s kregen subsidie om mooie initiatieven te ontwikkelen voor een digitale school. In plaats van dat het digitale onderwijsaanbod geïntegreerd wordt in het reguliere onderwijsaanbod, zodat álle kinderen die hier baat bij hebben, er gebruik van kunnen maken, is dit wederom een regeling voor kinderen die niet meer naar school gaan. Kortom: je kind moet dus eerst (dreigende) thuiszitter worden voor je hier gebruik van mag maken?

Ondertussen zijn we gepast blij met een kersverse nieuwe subsidieregeling van onze rijksoverheid voor ondersteuning van thuiszittende leerlingen. Want natuurlijk kunnen we er niet mee stoppen om kinderen die uitgevallen zijn in ons onderwijssysteem te helpen, en hun ouders daarin te ondersteunen. Maar het blijft pleisters plakken als het leed al is geschiedt, in plaats van voorkomen dat kinderen uitvallen door hen wérkelijk passend onderwijs te bieden.

Minimaal 70.000 thuiszitters

Inmiddels gaat het om minimaal 70.000 kinderen die al zijn uitgevallen in het onderwijssysteem. En een groep van naar schatting 280.000 kinderen die verstoken is van volwaardig onderwijs, omdat het systeem voor hen geen passende oplossing biedt. Oftewel; onze potentiële thuiszitters van de toekomst. Deze aantallen zullen, als we de onderliggende systeemproblemen binnen het onderwijs niet aanpakken, blijven stijgen.

Oudervereniging Balans vindt dit een zeer urgent probleem met hoge prioriteit. Wat blijkbaar niet als zodanig erkent wordt door zowel de Minister als de Staatssecretaris van Onderwijs. Balans heeft al geruime tijd contact met de woordvoerder van de Staatssecretaris maar nu, tweeënhalve maand na het verschijnen van ons rapport ‘Thuiszitters Tellen 2024, een ander licht op passend onderwijs!’, wachten wij nog steeds op een uitnodiging voor gesprek over het complexe onderwijssysteem en de onderliggende problemen waardoor kinderen uitvallen. Net als presentator Rutger Castricum van Hofstad & Land trouwens.

Joli Luijckx, Directeur Oudervereniging Balans

Kijk de uitzending van Hofstad & Land van 18 februari over de thuiszittersproblematiek hier terug

In december 2025 bracht Balans het rapport ‘Thuiszitters Tellen, een ander licht op passend onderwijs’ uit. Daarin stellen we het aantal thuiszitters op minimaal 70.000 en schatten we de groep kinderen zonder volwaardig onderwijs, op minimaal 280.000. Ook doen wij aanbevelingen. Erkenning voor dat schooluitval niet (puur) veroorzaakt wordt door ‘kindfactoren’ en erkenning voor het bestaan van schooltrauma. Echt inzetten op een transformatie van het systeem, door het borgen van het recht op onderwijs in de Nederlandse wetgeving. Haal de focus af van de individuele thuiszitter als probleem, en van het registreren van verzuim en aanwezigheid op school als doel. Hier lees je het hele rapport.