Als je kind naar de basisschool gaat
Rol van de leerkracht
Een kind met ADHD in de klas kan wat meer vragen van een leerkracht, zowel op pedagogisch als op didactisch gebied. Belangrijk om te weten is dat een leerkracht een positieve rol kan hebben in het ondersteunen van een kind met ADHD-gedrag. Dit kan de leerkracht doen door de omgeving voor het kind zo optimaal mogelijk te maken, bijvoorbeeld door de omgeving te structureren of veel positieve aandacht te geven. Dit is belangrijk, om te voorkomen dat er een negatieve spiraal ontstaat. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan als een leerkracht een kind vaak kritiek geeft, het kind dat moeilijk vindt en vervolgens nog meer ADHD gedrag laat zien. Voor het bijsturen van het ADHD gedrag kan de leerkracht adviezen krijgen via de intern begeleider op school of via de zorgprofessional van de leerling met ADHD. Dit is de eerste stap in de behandeling van ADHD-gedrag volgens de Zorgstandaard ADHD. Als dit niet voldoende blijkt, dan kan een leerkrachttraining helpen. Tips en adviezen en leerkrachttraining worden in de praktijk bijna nooit aangeboden maar is wel cruciaal. Vraag er daarom naar bij de intern begeleider of bij de gemeente (wijkteam).
Samenwerking ouders en leerkracht
Naast kennis over ADHD is een goede samenwerking tussen ouders en leerkracht belangrijk. Mocht jij als ouder iets weten wat goed werkt voor je kind, is het handig om dat ook aan school door te geven. Ideaal is het als de aanpak en begeleiding thuis en op school hetzelfde is. Dat geeft het kind duidelijkheid en structuur. Regelmatig overleg over hoe het gaat en of er nog iets veranderd moet worden aan de aanpak is wenselijk. Loopt het niet soepel in het contact met school? Eventueel kan een zorgprofessional, via de intern begeleider, bemiddelen in het contact en deze zorgprofessional kan ook de leerkracht van je kind adviezen geven. Die gaan bijvoorbeeld over het bieden van structuur en duidelijkheid en belonen van positief gedrag. Als je kind medicatie gebruikt wil een leraar dat ook graag weten. Belangrijke tips voor ouders bij het organiseren van passend onderwijs vind je hier.
Leerkrachttraining
Er zijn verschillende programma’s om leerkrachten te trainen. In een leerkrachttraining leert de leerkracht technieken om beter met leerlingen met ADHD en/of gedragsproblemen om te gaan. Onderstaande leerkrachttrainingen zijn goed onderzocht en bewezen effectief. Ze staan daarom als ‘Erkende interventie’ in de database van het Nederlands Jeugd Instituut (NJI).
- ‘Taakspel‘ en ‘School-Wide Positive Behaviour Support (SWPBS)’ zijn programma’s waar de hele klas aan meedoet. Ze zijn o.a. gericht op verbetering van sociaal gedrag en betere taakgerichtheid van alle kinderen in de klas. ‘Taakspel’ richt zich op het basisonderwijs, SWPBS op basis- en voortgezet onderwijs. Deze programma’s zijn niet specifiek bedoeld voor kinderen met ADHD.
- ‘Druk in de klas’ is een specifieke training voor basisschoolleerkrachten van leerlingen met ADHD. Kern van dit programma is het positief belonen van gewenst gedrag en het creëren van een gestructureerde en voorspelbare omgeving. Hiermee kan de leerkracht proberen het gedrag van drukke en/of ongeconcentreerde kinderen te verbeteren. ‘Druk in de klas’ is een individueel zelf-hulpprogramma. Met hulp van een werkboek en online ondersteuning kan de leerkracht aan de slag. Oudervereniging Balans werkte mee aan dit programma
- ‘Een Nieuwe Koers’ is voor leerkrachten in het (speciaal) basis- en voortgezet onderwijs. De training geeft de leerkracht tools om constructiever met een leerling met ADHD om te gaan.
Wil je meer weten over ADHD op school en leerkrachttraining, kijk dan dit webinar.
Als je kind naar de middelbare school gaat
Plannen en structuur aanbrengen
Op de middelbare school krijgt je kind verschillende vakken, meerdere docenten en veel meer huiswerk. Dit is voor elk kind een grote overgang. Zeker kinderen met ADHD vinden het vaak moeilijk om hierin alles zelf te plannen en om structuur aan te brengen. Ondersteuning wordt dan nog belangrijker. Zorg voor een rustige ruimte om te werken en bekijk samen het huiswerk en aankomende toetsen. Help je kind met op tijd beginnen aan de grotere taken. Eventueel kunnen huiswerkklassen of huiswerkinstituten hulp bieden.
Ook is de interventie “Zelf Plannen” beschikbaar bij verschillende instellingen in Nederland. Hierbij gaat een jongere met een therapeut aan de slag met onder andere plannen en structuur aanbrengen. Voor meer informatie, zie bijvoorbeeld deze link.
Stages of beroepspraktijkvorming
Tijdens stages, of de beroepspraktijkvorming op het vmbo, kan de jongere met ADHD tegen problemen aanlopen. Het is belangrijk dat de docent, de loopbaanbegeleider en de student hier alert op zijn. Ga als ouder samen met de jongere zelf op tijd in gesprek met de loopbaanbegeleider of de betreffende docent. Niet alle onderwijsinstellingen zijn zich bewust van de belemmeringen die studenten met ADHD ondervinden.
Het is handig om van tevoren te weten welke werkzaamheden de student tijdens de stage moet uitvoeren. Maak eventueel afspraken over de ondersteuning die de student tijdens de stage nodig kan hebben. Evalueer regelmatig met de betreffende docent of de gekozen aanpak effectief is of eventueel moet worden bijgesteld.
Passend Onderwijs
School moet zorgen voor ondersteuning wanneer een kind met ADHD dit nodig heeft. Je kunt je kind aanmelden bij een school van jouw voorkeur. Wanneer er extra ondersteuning nodig is, dan vertel je dit als ouder bij de aanmelding. De school kijkt dan of zij deze ondersteuning zelf kan aanbieden. Kan dat niet, dan zoekt de school naar een plaats op een andere gewone school of een plaats in het speciaal onderwijs. De school werkt hierin samen met jou als ouder.
Elke school krijgt een vast bedrag voor het onderwijs aan een kind. Dat geldt voor zowel gewone scholen als voor scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Daarnaast krijgt een school een deel van het landelijk budget voor (extra) ondersteuning. Een belangrijk doel van de Jeugdwet en Passend Onderwijs is dat onderwijs en zorg beter op elkaar aansluiten. Wat een kind nodig heeft is nu leidend. Er hoeft niet per se een classificatie te zijn. In het gezamenlijk plan van aanpak gepaste zorg voor kinderen met druk, impulsief gedrag en aandachtsproblemen wordt aangegeven wat nog nodig is om dit te realiseren.
Het ‘Plan van Aanpak Gepaste Zorg’ is in november 2015 door een groot aantal organisaties uit de zorg en het onderwijs geaccordeerd (o.a. Oudervereniging Balans, Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) en de ministeries van VWS en OCW). Zorgprofessionals, leerkrachten en ouders slaan de handen ineen voor verbetering van de zorg, begeleiding en het onderwijs voor deze kinderen.
Voor meer informatie en vragen
Lees hier het ADHD dossier uit BalansMagazine (nr. 1 2020).
Zie ook
www.adhdendrukgedrag.nl
https://kenniscentrum-kjp.nl/ouders-jongeren/adhd/
Heb je vragen of zorgen over je kind met ADHD, of herken je kenmerken en wil je daar graag eens met een ervaringsdeskundige praten? Neem dan eens contact op met onze Advieslijn.
Klik op de volgende link voor het gehele ADHD Dossier op onze website: om meer informatie te krijgen over wat ADHD is, hoe de classificatie wordt vastgesteld, wat het behandelplan en de richtlijnen zijn, hoe je er in de opvoeding, in de vrije tijd of in het onderwijs mee om kunt gaan, en meer.
Je kunt ook kijken op Brainwiki (gemaakt door het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie). Deze landelijke organisatie zorgt ervoor dat behandelaars, ouders, jongeren, gemeenten en scholen betrouwbare kennis over psychische problemen hebben.