Kinderbijslag en thuiszitten: extra onderwijsregels gelden alleen voor 16 en 17 jarigen
Belangrijk: de regels in dit artikel gelden uitsluitend voor jongeren van 16 en 17 jaar. Voor thuiszitters jonger dan 16 jaar gelden deze extra onderwijsvoorwaarden voor de kinderbijslag niet. Ouders van jongere thuiszitters hoeven dus niet bang te zijn dat de kinderbijslag vanwege het niet naar school kunnen automatisch wordt stopgezet.
Wanneer een kind 16 jaar wordt, veranderen de voorwaarden voor de kinderbijslag. Vanaf die leeftijd kijkt de Sociale Verzekeringsbank (SVB) ook naar het volgen van onderwijs, het hebben van een startkwalificatie of een vrijstelling van de kwalificatieplicht.
Dat kan vragen en zorgen oproepen bij ouders van 16- en 17-jarige jongeren die door psychische klachten, ziekte, een beperking of het ontbreken van passend onderwijs niet of nauwelijks naar school kunnen.
Ook voor deze jongeren geldt dat de kinderbijslag niet automatisch stopt zodra zij thuiszitten. Het hangt af van de situatie en van de manier waarop het niet naar school gaan officieel is vastgelegd.
Jonger dan 16 jaar? Dan gelden deze extra voorwaarden niet
Voor kinderen jonger dan 16 jaar is het volgen van onderwijs geen aanvullende voorwaarde voor het recht op kinderbijslag. De regels over een startkwalificatie en een vrijstelling van de kwalificatieplicht zijn op hen niet van toepassing.
Dat betekent dat de kinderbijslag voor een thuiszitter jonger dan 16 jaar niet kan worden stopgezet alleen omdat het kind niet of nauwelijks naar school gaat.
De leerplicht en de zoektocht naar passend onderwijs blijven natuurlijk wel van toepassing. Maar dat staat los van de extra voorwaarden die de SVB vanaf 16 jaar aan de kinderbijslag stelt.
Welke regels gelden voor jongeren van 16 en 17 jaar?
Volgens de SVB blijft er recht op kinderbijslag voor een kind van 16 of 17 jaar als het kind:
• onderwijs volgt
• een startkwalificatie heeft
• is vrijgesteld van de kwalificatieplicht.
Een startkwalificatie is minimaal een diploma havo, vwo of mbo niveau 2. Een vmbo-diploma is geen startkwalificatie.
De kwalificatieplicht geldt in principe voor jongeren van 16 en 17 jaar die nog geen startkwalificatie hebben. Zij moeten onderwijs volgen dat gericht is op het behalen van zo’n startkwalificatie.
De kwalificatieplicht geldt niet voor jongeren die praktijkonderwijs hebben gevolgd of voortgezet speciaal onderwijs hebben gevolgd in het uitstroomprofiel arbeidsmarktgericht of dagbesteding.
Niet naar school door ziekte of psychische klachten
Niet iedere 16- of 17-jarige die thuiszit, is gestopt met onderwijs of verzuimt ongeoorloofd. Een jongere kan bijvoorbeeld nog bij een school ingeschreven staan, maar door lichamelijke of psychische klachten tijdelijk niet of slechts gedeeltelijk naar school kunnen.
Ziekte kan een geldige reden zijn om niet naar school te gaan. Het is daarom belangrijk dat:
• de ziekte en afwezigheid correct bij school zijn gemeld;
• school het verzuim niet ten onrechte als ongeoorloofd registreert;
• duidelijk wordt vastgelegd waarom de jongere niet naar school kan;
• waar mogelijk afspraken worden gemaakt over passend onderwijs, maatwerk of een onderwijs-zorgarrangement.
Een brief of verklaring van een behandelaar kan helpen om de medische of psychische situatie te onderbouwen. Zo’n verklaring leidt echter niet automatisch tot behoud van kinderbijslag. De officiële onderwijs- en leerplichtstatus van de jongere blijft bepalend.
Wanneer kan de kinderbijslag worden stopgezet?
Ook bij een thuiszitter van 16 of 17 jaar stopt de kinderbijslag niet automatisch.
Bij jongeren van 16 en 17 jaar zonder startkwalificatie kan de leerplichtambtenaar een melding doen bij de SVB als sprake is van ongeoorloofd verzuim. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een jongere zonder geldige reden niet naar school gaat en pogingen om het verzuim te beëindigen niet zijn gelukt.
Volgens de Rijksoverheid kan de SVB na zo’n melding de kinderbijslag stopzetten. Het gaat dus om een mogelijke maatregel bij ongeoorloofd verzuim. Ziekte of psychische klachten kunnen juist een geldige reden voor afwezigheid zijn.
Deze mogelijkheid om de kinderbijslag vanwege het niet volgen van onderwijs stop te zetten, geldt niet voor thuiszitters jonger dan 16 jaar.
Wat als een 16- of 17-jarige helemaal geen onderwijs kan volgen?
Kan een jongere door lichamelijke of psychische klachten helemaal niet naar school, dan kan een beroep op vrijstelling van de inschrijvingsplicht of kwalificatieplicht aan de orde zijn. Hiervoor is een verklaring nodig van een onafhankelijke arts, psycholoog of pedagoog. De eigen behandelaar van het kind mag deze formele verklaring in beginsel niet afgeven.
De behandelende GGZ-professional kan meestal wel informatie geven over:
• de klachten of beperkingen;
• de belastbaarheid van de jongere;
• de gevolgen daarvan voor het volgen van onderwijs;
• de noodzakelijke ondersteuning of aanpassingen.
Die informatie kan worden betrokken bij de beoordeling van een vrijstelling, maar is niet hetzelfde als de officiële vrijstelling zelf.
Een vrijstelling heeft belangrijke gevolgen. Het kind wordt daarmee vrijgesteld van de verplichting om bij een school te zijn ingeschreven. Ouders doen er daarom verstandig aan eerst te onderzoeken of passend onderwijs, maatwerk of een onderwijs-zorgarrangement mogelijk is. Een vrijstelling hoort geen oplossing te worden voor het ontbreken van passend onderwijs.
Wat kun je aan de SVB doorgeven?
Ontvang je vanwege je 16- of 17-jarige kind een brief of vragenformulier van de SVB? Beschrijf dan feitelijk en zo precies mogelijk wat de situatie is. Vermeld bijvoorbeeld:
• of je kind nog bij een school of onderwijsinstelling staat ingeschreven;
• of je kind volledig of gedeeltelijk onderwijs volgt;
• dat het niet of minder volgen van onderwijs samenhangt met lichamelijke of psychische klachten;
• of de afwezigheid bij school als ziekte of geoorloofd verzuim is geregistreerd;
• of de leerplichtambtenaar betrokken is;
• of een officiële vrijstelling geldt;
• welke stappen worden gezet om tot passend onderwijs of een onderwijs-zorgarrangement te komen.
Stuur indien gevraagd relevante documenten mee, zoals een bewijs van inschrijving, afspraken met school of de leerplichtambtenaar, een vrijstellingsdocument of een passende verklaring over de medische of psychische situatie.
Schrijf niet zonder verdere uitleg dat je kind “met school is gestopt” wanneer het kind door ziekte of het ontbreken van passend onderwijs thuiszit. Dat kan een verkeerd beeld geven. Leg uit wat er feitelijk aan de hand is en welke onderwijsstatus je kind heeft.
Belangrijk om te onthouden
De extra onderwijsvoorwaarden voor de kinderbijslag gelden alleen voor jongeren van 16 en 17 jaar. Voor thuiszitters jonger dan 16 jaar gelden deze voorwaarden niet.
Ook bij 16- en 17-jarigen betekent thuiszitten door ziekte, psychische klachten of het ontbreken van passend onderwijs niet automatisch dat de kinderbijslag stopt. Er moet zorgvuldig onderscheid worden gemaakt tussen ziekte of ander geoorloofd verzuim en ongeoorloofd verzuim.
Een GGZ-behandeling of een onderbouwing van een ondersteuningsbehoefte geeft op zichzelf niet automatisch recht op kinderbijslag. Bepalend is of de 16- of 17-jarige onderwijs volgt, een startkwalificatie heeft of officieel is vrijgesteld van de kwalificatieplicht.
Meer informatie
Dit artikel geeft algemene informatie. De precieze beoordeling kan per situatie verschillen. Vraag de SVB of de leerplichtambtenaar bij twijfel om een schriftelijke toelichting op de situatie van jouw kind. Dit artikel is gebaseerd op informatie van de SVB en de Rijksoverheid en is inhoudelijk gecontroleerd op 11 augustus 2026.
Geschreven door: Joli Luijckx – directeur Oudervereniging Balans
Joli heeft ruime ervaring met passend en inclusief onderwijs, jeugdhulp en de positie van kinderen en ouders. Zij houdt zich bezig met relevante wet- en regelgeving en met thema’s als onderwijsuitval, thuiszitten, dyslexie, dyscalculie, ADHD en DCD. Als directeur van Oudervereniging Balans zet zij zich in voor het recht op onderwijs, passende ondersteuning en jeugdhulp die aansluiten bij wat ieder kind en gezin nodig heeft.
