Wat als mijn kind (misschien) een andere school nodig heeft?
Wat is speciaal onderwijs (so)
Het speciaal onderwijs is voor kinderen met zwaardere leerproblemen en/of problemen met hun gedrag. Bijvoorbeeld kinderen met een lichamelijke handicap, kinderen die niet goed kunnen horen of zien of kinderen met psychische problemen. Vroeger werden scholen voor speciaal onderwijs ingedeeld in vier soorten. Die werden clusters genoemd. Nu is dat niet meer zo. Toch worden die clusters soms nog zo genoemd. Daarom leggen we hier uit wat de verschillende clusters zijn.
| Cluster | Specialisatie |
|---|---|
| Cluster 1 | Blinde of slechtziende kinderen (visueel gehandicapte leerlingen). |
| Cluster 2 | Dove en slechthorende kinderen. Ernstige taal en spraakproblemen. |
| Cluster 3 | Lichamelijke handicap of verstandelijke beperking. Zeer moeilijk lerende, langdurig zieke kinderen of kinderen met epilepsie. |
| Cluster 4 | Kinderen met gedragsproblemen en psychiatrische problemen. |
Voor cluster 3 en 4 bepaalt het samenwerkingsverband of je kind een toelaatbaarheidsverklaring (TLV) krijgt voor passend onderwijs. Cluster 1 en 2 hebben andere regels. Of je kind beter kan gaan naar speciaal onderwijs, speciaal basisonderwijs (sbo), voortgezet speciaal onderwijs (vso) of leerwegondersteunend onderwijs (lwoo), dat moet duidelijk worden uit het ontwikkelingsperspectief (OPP). School stelt dit plan op en bespreekt het met jou als ouder. De school moet voor plaatsing een toelaatbaarheidsverklaring aanvragen bij het samenwerkingsverband.
Als je het niet eens bent met de aanvraag van een toelaatbaarheidsverklaring of als je het niet eens bent met het besluit over de toelaatbaarheidsverklaring, dan kun je hiertegen bezwaar maken via een bezwaarschriftprocedure. Het samenwerkingsverband kan een eigen (bezwaar)adviescommissie hebben. Of het is aangesloten bij de Landelijke Bezwaaradviescommissie Toelaatbaarheidsverklaring. De adviescommissie brengt een advies uit aan het samenwerkingsverband. Dat moet dan een beslissing nemen op het bezwaar. Er kan een wachtlijst zijn voor speciale scholen. Tot het moment dat je kind daar terecht kan, blijft de zorgplicht bij de school waar je kind vandaan komt en moet die school onderwijs blijven geven. Tenzij je kind al is ingeschreven bij de nieuwe school. Dan heeft die school zorgplicht. Zo wordt ervoor gezorgd dat je kind altijd recht heeft op onderwijs.
Wat is speciaal basisonderwijs?
Het speciaal basisonderwijs (sbo) is bedoeld voor leerlingen met lichte ondersteuningsvragen waarvoor de gewone basisschool geen ondersteuning kan geven. Het gaat dan om kinderen met opvoedings- en gedragsproblemen en kinderen die meer moeite hebben met leren. Voor toelating is een toelaatbaarheidsverklaring nodig.
Wat is leerwegondersteunend onderwijs (lwoo)?
Het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) is er voor vmbo-leerlingen die extra hulp nodig hebben bij het behalen van hun diploma. Een deel van de scholen voor voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) geven deze vorm van onderwijs. De school beslist of jouw kind in aanmerking komt voor lwoo en over de invulling van het onderwijs- en ondersteuningsaanbod. Vmbo-scholen bepalen zelf of en hoe zij lwoo aanbieden. Bijvoorbeeld door: kleinere klassen; bijlessen; huiswerkbegeleiding; trainingen om een leerling beter te laten studeren.
Een kind kan lwoo tijdens de lessen krijgen. Maar dat kan ook buiten de lessen om of zelfs buiten de muren van de school. Lwoo hoeft niet vier jaar te duren; één of twee jaar is ook mogelijk. Soms werken scholen in dezelfde regio samen om leerlingen lwoo aan te bieden.
Hoe gaat de aanmelding voor lwoo?
Heeft jouw kind een advies voor lwoo gekregen van de basisschool? Dan kun jij je kind voor lwoo aanmelden bij een vmbo-school. Na aanmelding bekijkt de school of je kind op zijn plek is in het lwoo. De school doet bijvoorbeeld een intelligentieonderzoek en kijkt naar het gedrag van je kind. De vmbo-school bekijkt ook het schooladvies van de basisschool. Vindt de school dat je kind op zijn plek is in het vmbo, dan vraagt de school een aanwijzing voor het lwoo aan bij het samenwerkingsverband. Een aanwijzing lijkt op een toelaatbaarheidsverklaring voor ondersteuning op het voortgezet onderwijs, maar bedoeld voor het lwoo en met een andere procedure.
Wat is een tussenvoorziening?
Een tussenvoorziening is een school die tussen voortgezet speciaal onderwijs en regulier voortgezet onderwijs in zit. Voor leerlingen die op verschillende terreinen extra aandacht nodig hebben, is dit vaak een goede plek. De tussenvoorzieningen zijn kleine scholen met veel individuele aandacht en kleine groepen. Een leerling kan tijdelijk naar een tussenvoorziening gaan, als een soort tussenstap na de basisschool, of voor langere tijd.
Van de basisschool naar een tussenvoorziening
Als de basisschool denkt dat een tussenvoorziening de beste plek is voor een leerling, dan geeft de school dit aan bij het basisschooladvies voor vervolgonderwijs na de basisschool. Er wordt een advies gegeven voor het schoolniveau en apart voor de ondersteuning. Het advies tussenvoorziening is een advies voor de ondersteuning. Voor leerlingen met dit advies geldt een aparte procedure bij de overstap. Dit geldt ook voor leerlingen die naar het praktijkonderwijs of het voortgezet speciaal onderwijs gaan. Deze leerlingen melden zich vroeg aan bij de school en hoeven (als dat van toepassing is in jouw regio) niet mee te doen met de loting. De school vraagt vervolgens een toelaatbaarheidsverklaring aan voor de plaatsing van de leerling.
Overstappen vanaf een andere school voor voortgezet onderwijs
Een deel van de leerlingen op een tussenvoorziening gaat hier niet direct vanaf de basisschool naar toe, maar pas later. Zij zijn eerst begonnen op een praktijkschool, een school voor voortgezet speciaal onderwijs of een reguliere school voor voortgezet onderwijs. Als blijkt dat ze hier toch niet goed op hun plek zijn, kan gekeken worden of een tussenvoorziening een beter passende plek is. De plaatsing kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld voor een jaar, of een leerling kan er tot aan het behalen van zijn diploma blijven afhankelijk van de mogelijkheden.
Niet eens met het advies naar een tussenvoorziening te gaan?
Wanneer een leerling het advies krijgt om na de basisschool naar een tussenvoorziening te gaan, is de ouder niet verplicht om het kind hier ook aan te melden. Het is mogelijk om je kind aan te melden op een reguliere school of om mee te doen aan de reguliere loting en matching, en een school te kiezen op basis van het niveau-advies. Lastig hierbij is: de school waar de leerling na onderzoek een plek krijgt aangeboden, kan zeggen dat ze de ondersteuning echt niet kan bieden. Dan is het moeilijk is om op het laatste moment nog een passende plek te vinden. Het is daarom belangrijk om als ouder goed in gesprek te gaan met de basisschool en te vragen waarom ze denken dat een tussenvoorziening een goede plek is. Ook is het slim om eerst te gaan kennismaken met de nieuwe school. Zo kan een ouder zich een goed beeld vormen van de beste plek.