De kracht van erkenning
TEKST: CATHELEYNE VAN DER LAAN
Catheleyne van der Laan is psychotherapeut en auteur. Zij werkt met mensen die kampen met complexe psychische problematiek en hechtingstrauma. Zij schreef dit jaar het boek Een gezin om op te bouwen. Praktische hulpgids voor een gezellige hechting.
Wat verschrikkelijk oneerlijk nou toch! Ik kan me voorstellen dat je woest bent. Wat een rotglijbaan. Stom ding. Bah.’ Er is maar één middel opgewassen tegen de oerkracht van een emotionele uitbarsting… erkenning. Dat geldt voor alle kinderen. Pas daarna is er ruimte voor kalmte en overleg.
‘Zo erg was het niet’
Niets is zo vreselijk als verzuipen in overspoelende emoties terwijl niemand je ziet. Of, erger nog, terwijl iemand jouw ellende bagatelliseert. ‘Zo erg was het niet. Kusje erop en door.’ Dat klinkt bij een val van de glijbaan misschien gepast, maar emoties mogen er gewoon zijn. Het werkt bovendien averechts, want eigenlijk zeg je: ‘Stel je niet aan’. Het kind heeft dan twee opties: harder brullen of zijn emoties doorslikken. Als dit langdurig de onderliggende boodschap is in een gezin, krijg je psychische klachten.
Door elkaar schudden
Een tijd geleden had ik een jonge vader in therapie die niet tegen de decibellen van zijn peuter kon. Hij was zelf opgegroeid bij een theatrale moeder die vaak ontplofte en hij verstijfde iedere keer als zijn dochtertje uit haar plaat ging. Om het geluid snel te stoppen, schudde hij haar hardhandig door elkaar of sloot haar op in haar kamer. Dit pikte de kleine driftige dame niet en de decibellen verdubbelden rap. Hij was dol op haar, maar merkte dat hij haar gezelschap begon te vermijden. Zo jammer.
Oefenen met spiegelen
We zijn gaan oefenen met spiegelen en erkenning geven. Hoe denk je dat zij zich voelt? Deze man had zelf niets geleerd over emoties, dus hij was totaal verrast over het effect. ‘Dit weekend heb ik goed gekeken toen Sophie viel en kon ik me voorstellen hoeveel pijn ze had en ook dat ze boos was op dat klimtoestel. Toen ik dat liet blijken, was ze meteen rustiger.’ Hij durft weer thuis te zijn bij het eten en met haar te stoeien.
Rauwe emoties
Kinderen hebben niet het vermogen zichzelf te kalmeren. Zij zijn overgeleverd aan de rauwe emoties vanuit hun primitieve brein. Jij moet dit als volwassene hanteerbaar maken door hun ervaring empathisch te spiegelen en hun emoties te benoemen. Zo leren zij uiteindelijk zichzelf te reguleren. Er komen verbindingen tot stand met de voorhersenen waar de complexere taken zitten als relativeren, geruststellen en beheersing. Maar… eerst erkenning en op de juiste toon met voldoende intensiteit. Anders werkt het niet.
Lees hier meer over het boek Een gezin om op te bouwen en lees een interview met Catheleyne.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 3-2024. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
