Een vluchtstrook voor als je even vastloopt
TEKST RENÉ LAMERS
Marij Kostons: ‘Ze wíllen wel, maar zitten soms op de verkeerde plek’
Mally Tull: ‘Hier ontdek ik wat ik wil en wat ik kan’
Kevin Buah: ‘Jongeren kunnen hun weg niet vinden door alle keuzes’
Je hebt nog geen startkwalificatie maar je loopt vast, weet niet welke richting wat voor jou is of wil na een tijdje weer onderwijs volgen. Vroeger had je dan pech: het systeem was zo inflexibel dat je de aansluiting miste, kostbare tijd verloor of tegen een hoge drempel aanliep. Er zijn nu ‘vluchtstroken’, zoals iZone bij het ROC van Amsterdam. Jongeren van 16 tot 27 jaar kunnen hier proeven aan verschillende richtingen.
Worstelen met studiekeuze
iZone ontstond vijf jaar geleden, in coronatijd, met een klein groepje studenten. Inmiddels zijn er vijf locaties in groot-Amsterdam en zo’n vierhonderd studenten. Marij Kostons is coördinator van de Airport-tak, op de vestiging in Hoofddorp. ‘We zien dat vo-leerlingen en mbo-studenten worstelen met een studiekeuze. Vaak zitten zij op de verkeerde plek. Er zijn veel voortijdig schoolverlaters. Jongeren zijn op hun vijftiende vaak ook nog niet klaar om een keuze te maken. We hebben jongeren die al vijf of zes opleidingen hebben bezocht. Ze willen wel maar hebben soms andere verwachtingen.’
Juiste plek
Het ROC van Amsterdam is niet het enige ROC. Op meer plekken in Nederland zijn oriëntatietrajecten, zoals de zogeheten M-jaren. Hiermee willen ze voortijdig schoolverlaten terugdringen en meer jongeren op de juiste plek krijgen.De groep is divers. ‘Het gaat niet altijd om uitgevallen jongeren. Er zijn jongeren met een rugzakje: door de thuissituatie, door eerdere schoolervaringen of door andere gebeurtenissen,’ vertelt Marij. ‘Er zijn ook jongeren die nog niet zijn uitgevallen, maar dat wel dreigen te doen, doordat ze niet meer gemotiveerd zijn voor de opleiding die ze doen.’ Dankzij iZone blijven ze studeren en kunnen ze switchen. ‘Zo zit in mijn groep een jongen die van de studie vliegtuigtechniek naar iZone is overgestapt en daarontdekte hij dat verpleegkunde beter bij hem past.’ Door de opzet van iZone kan dat.
Onder de voormalige uitvallers zitten relatief veel jongeren met autisme, die in het reguliere onderwijs overprikkeld raakten. Sommigen kunnen door de kleinere groepen van iZone weer hun draai vinden. Een aantal stroomt door naar het ROC of vindt een plek in het speciaal onderwijs. Voor alle studenten wordt voor een warme overdracht gezorgd.
Oriëntatie en praktijk
De oriëntatie bestaat uit verkennen wie je bent en wat je wil, je vaardigheden en talenten en wat je ermee kunt en wil doen. Met inzet van docent-coaches kan iedere student een ontwikkeltraject op maat doorlopen dankzij persoonlijke coaching. De lessen gaan over burgerschap, loopbaanoriëntatie, Nederlands, Engels en rekenen. Daarnaast is er groepsdynamica en talentenjacht. ‘Ze moeten ook leren samenwerken, zoals dat straks in een baan gaat,’ legt Marij uit.
In de middagen zijn er onder andere sprekers van buitenaf over een thema of sector, of je brengt een bezoek aan een bedrijf om gevoel te krijgen bij bepaald werk.
Motivatie
De intake met de student is geen sollicitatiegesprek maar een kennismakingsgesprek. Daarin komt de achtergrond van de student aan bod, diens schoolverleden, kwaliteiten en interesses en wat iZone verder moet weten. In het gesprek kunnen twijfels en obstakels weggenomen worden. Tegelijk wordt aan verwachtingsmanagement gedaan. Marij: ‘Zo was er een jongen die een hospitality-opleiding wilde doen maar moeilijk contact maakte. Dan gaat het niet om intelligentie maar om vaardigheden. Een andere jongen had last van psychoses en godswaanideeën. Die kan beter niet in de beveiliging. We kijken dan samen wat wél kan.’
Motivatie is belangrijk, maar soms móét een jongere gewoon een opleiding doen voor een startkwalificatie. Ook dan wordt gekeken waar de motivatie ligt.
Op hun plek
Tijdens iZone is ondersteuning van experts mogelijk voor studenten die dat nodig hebben, maar de coördinatoren zijn daar voorzichtig mee. ‘Ze hebben vaak al veel experts gezien en zijn hulpverleningsmoe geraakt. De docent-coach kennen ze, die expert niet. Dan werkt die steun beter dan de coaching van een nieuw persoon.’
Na iZone moeten de studenten doorstromen naar een opleiding. Volgens Marij tonen de cijfers aan dat iZone werkt: van de 40 studenten die ze tot nu toe heeft gehad, zijn 38 op hun plek beland. ‘Soms werkt het niet. Dat heeft dan met motivatie te maken, of er is eerst zorg nodig voordat een student tot leren kan komen of een studiekeuze kan maken. Daarvoor is nog meer maatwerk nodig.’
Zonder iZone had Mally niet doorgestudeerd
Malivay Tull, ook wel ‘Mally’, is 19 jaar oud en heeft veel gehad aan iZone. Anders had hij mogelijk afgezien van verder studeren en was hij gaan werken. Hij kwam uit Suriname, waar hij het diploma Handel en Administratie had behaald. In Nederland wilde hij doorstuderen in de ICT, maar hij was te laat voor de inschrijving. Dat ontdekte hij op de open dag van het ROC van Amsterdam. Hij liep echter een docent van iZone tegen het lijf, die hem op deze mogelijkheid wees.
‘Ik wilde naar iZone, omdat ik niet thuis wilde zitten maar doorgaan,’ vertelt Mally. Hij heeft de plus-versie van iZone gedaan. Dat kan wanneer je in de eerste fase je weg nog niet gevonden hebt. Nu kon hij ook wennen aan het digitaal leren en aan de programma’s die anders zijn dan in Suriname. iZone Plus heeft hij begin dit jaar afgerond en nu doet hij de opleiding mbo-ICT en cybersecurity. ‘Dat is een driejarige opleiding MhBO. Dat houdt in dat ik ook vakken op hbo-niveau kan volgen.’
Bij iZone hebben ze Mally goed geholpen, zo zegt hij zelf. ‘Met heel veel dingen. Het is een soort tussenjaar waarin je ontdekt wat je wil en wat je kunt. Zonder iZone was ik thuiskomen te zitten en gaan werken. Ik weet niet of ik dan nog naar school was gegaan. Je zit dan al in het ritme van werken.’ Mally wil zijn droom kunnen verwezenlijken.
‘Ik wil over tien jaar werkervaring hebben opgedaan en zelfstandige zijn in de cybersecurity.’De aansluiting van iZone op regulier onderwijs ging goed. ‘Ik krijg wel andere vakken, maar ook dezelfde basisvakken. Nieuw zijn de lessen in digitale vaardigheden, cybersecurity en ICT Essentials.’ Mally is dan ook optimistisch. ‘Het gaat goed!’
Extra aandacht en warme overdracht
Als locatiecoördinator van de iZone-vestiging Postjesweg herkent Kevin Buah de worstelingen van de jongeren die hij ziet: zelf maakte hij ook een zwerftocht, van een opleiding journalistiek naar Engels naar media om uiteindelijk op het ROC van Amsterdam in Engels les te gaan geven.
‘Jongeren hier hebben geen problematiek, maar konden hun weg niet vinden in de vele keuzes die er zijn. Of hun ouders hebben voor ze gekozen terwijl ze zelf niet wisten wat het inhield.’
In iZone kúnnen studenten heen en weer zweven. Ze hoeven nog geen keuze te maken, want ze maken kennis met allerlei richtingen, bedrijfstakken en bedrijven. Kevin: ‘Na twee maanden dénken ze het te weten, maar dan doen we een bedrijfsbezoek en ontdekken ze dat het toch niets voor ze is.’
Kevin heeft ook een groep met veel jongeren met autisme. ‘We passen het onderwijs aan, kijken waaraan ze behoefte hebben en brengen de docent-coaches op de hoogte. Sowieso helpt het dat de groepen klein zijn en ze dezelfde docent-coach hebben.’ Ouders, met wie korte lijntjes zijn, worden actief op de hoogte gehouden.
In een talentenjacht zoeken de studenten uit waar hun talenten liggen en wat daarbij past. Daarbij helpt de DoCo, de docent-coördinator, Kevin dus. ‘Je ziet dat de jongeren met autisme vanuit iZone vaak doorstromen naar een opleiding in de ICT of voor ‘signmaker’, voor gebarentaal.’ Daar krijgen ze namelijk extra begeleiding. Er is altijd een warme overdracht naar de nieuwe opleiding. ‘We stomen een student echt klaar voor de opleiding. Dat lukt in de meeste gevallen,’ besluit Kevin.
Kijk voor meer informatie over iZone op rocva.nl/izone
Contact: Nina Maria (opleidingsmanager iZone) n.maria@rocva.nl
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 4-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.