‘Er is veel mis op de basis- en middelbare scholen’
TEKST CHRIS REINDERS
Monique van Eijkelenburg is nog steeds heel boos over wat er met haar en zoon Robin Verstraten (29 jaar) is gebeurd. Zijn dyslexie bleek onder meer op de middelbare school een kookpunt van stress. ‘En dat vind ik eigenlijk niet kunnen.’
Onverminderd strijdbaar
Robin heeft inmiddels een hoge vlucht ingezet in de academische wereld. Op 3 juni behaalde hij zijn PhD Theoretische Natuurkunde aan de Universiteit Utrecht, nadat hij eerder een dubbele bachelor en een dubbele master theoretische wis- en natuurkunde binnensleepte. Ondanks het succes van haar zoon blijft Monique onverminderd strijdbaar.
‘De problemen waar Robin destijds in zijn middelbare schooltijd tegenaan liep, bestaan nog steeds. Na al die jaren is er heel weinig veranderd,’ verzucht ze. ‘Ik beantwoord telefoontjes naar de ouderadvieslijn van Balans en ik hoor voortdurend klachten over het onderwijs aan kinderen met dyslexie, dyscalculie, autisme of hoogbegaafdheid.’ Er is veel mis op de basis- en middelbare scholen in Nederland, luidt haar conclusie.
Thuiszitters
Dus zoekt Monique als vrijwillige éénpitter het contact met de politiek en overkoepelende organisaties in het onderwijs als de VO-Raad, vertelt ze deze maandagmiddag half september in haar woonplaats Bilthoven. Een belangrijke indicatie van het falende onderwijs is volgens haar het grote aantal thuiszitters. ‘Dat zijn er op dit moment zo’n 70.000. Althans, dat leert het rapport Thuiszitters tellen van Balans. In werkelijkheid zijn het er denk ik waarschijnlijk twee of drie keer zoveel. Het gaat om kinderen die niet passen in het reguliere onderwijs. En voor wie de scholen veelal geen adequate oplossing hebben. Kinderen vallen uit en dat leidt tot thuiszitten.’ Met alle gevolgen van dien, stelt Monique. Voor de kinderen bijvoorbeeld minder zelfvertrouwen. En voor de ouders bijvoorbeeld verwijzing naar het speciaal onderwijs, tot bezoeken van jeugdzorg en dreiging van uithuisplaatsing.
Hindernisbaan
Robin typeert zijn middelbare schooltijd als een hindernisbaan. Een gruwel was voor hem het vak Nederlands. Zo’n beetje tachtig procent van zijn tijd besteedde hij eraan. ‘Om maar een zesje te kunnen halen. Uiteindelijk geeft dat weinig voldoening. Het is ook heel demotiverend om zoveel tijd te steken in een vak waar je niet goed in bent en waar je ook weinig voor voelt.’ In de bètavakken ging het daarentegen van een leien dakje. Maar die vermaledijde talen konden zomaar zorgen voor een jaartje overdoen. En dat wilde hij niet. Het is in onbalans, zegt Robin. Hij pleit voor een aanpassing: ‘Laat leerlingen die minder goed zijn in een bepaald vak dat op een lager niveau volgen. Maar beloon ze wel met een diploma op basis van de vakken waarin ze excelleren.’
Ondersteuning
Veel ondersteuning had Robin van zijn moeder tijdens zijn middelbare schooltijd. Monique vertelt dat ze zich zoveel mogelijk ondergeschikt maakte aan de docenten. ‘Ik ben me uitgebreid gaan verdiepen in onder andere dyslexie. Ik heb een boekenkast met informatie aangelegd en heb cursussen en trainingen gevolgd. In gesprekken moet je echter niet laten merken dat je veel weet. Dat wordt geregeld niet gewaardeerd, heb ik door schade en schande ondervonden.’ Monique had voor de ontmoetingen een specifieke methode aangeleerd gekregen. ‘Ik stelde een vraag en dan dacht ik bij mezelf: kop dicht. De vraag was zo geformuleerd dat de docent zelf het antwoord kon bedenken,’ glimlacht Monique.
Persoonlijkheidsanalyse
Ook de ervaring van Monique met persoonlijkheidsanalyses gaf Robin de nodige steun. Ter illustratie legt ze enkele kopietjes op tafel met daarop vier bollen in verschillende kleuren, gebaseerd op de methode voor persoonlijke ontwikkeling Insights Discovery (kijk achter de QR-code voor meer uitleg). ‘Ik heb circa honderd jongeren onderzocht die waren vastgelopen op school of in hun werk. In een masterclass van een halve dag wisten ze hoe ze in elkaar zitten en wat hun richting zou kunnen zijn. Naar aanleiding van de uitkomsten in deze profielen kregen ze gerichte begeleiding van hun coaches.’
De kleur van Robin is blauw. Die past vaak bij onder meer wis- en natuurkundigen, ICT’ers, controllers en juristen, aldus Monique. Voorzichtig, nauwkeurig, analytisch, gedetailleerd en objectief zijn de primaire kenmerken. En vanwege de persoonlijkheidsstructuur van Robin is al in een ‘vroeg’ stadium besloten om open dagen van universiteiten en hogescholen te gaan bezoeken. ‘Via de advieslijn van Balans raad ik dat ouders ook aan die een kind hebben met overwegend het profiel blauw. Hun voorstellingsvermogen kan namelijk heel laag zijn.’
Engels
Eenmaal op de universiteit verdwenen de problemen die Robin op de middelbare school zoveel parten hadden gespeeld. ‘Natuurlijk is het belangrijk om een consistent en duidelijk verhaal te kunnen schrijven. Maar een verkeerd gespeld woord, doet iets minder ter zake,’ grinnikt hij. En alle ‘overbodige’ vakken waren prompt verdwenen. ‘Ook een voordeel was dat veel in het Engels is. Voor dyslecten is die taal meestal een zegen.’
Lees meer van en over Monique en Robin. Onder andere studietips van Robin voor scholieren en studenten met kenmerken van autisme en dyslexie; verschillende krantenartikelen en een artikel over de hulp van Insights Discovery aan bèta-talenten. Lees ook onze Balansdossiers over autisme, hoogbegaafdheid en dyslexie.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 4-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
