‘Leren zwemmen lukt het best als een kind zich veilig voelt’
TEKST PATTY VAN ’T HOOFT & JARNO HILHORST
Veel kinderen leren anders, en hebben baat bij een zwemles die aansluit bij hun behoeften. Wat als je kind met bijvoorbeeld autisme, of een andere ondersteuningsvraag, niet kan meekomen met de reguliere zwemles? Bij Balans horen we regelmatig van ouders dat het zwemonderwijs voor hun kind met extra ondersteuningsbehoeften niet passend is. Uit een onderzoek van de Nationale Raad Zwemveiligheid uit 2021 bleek dat de lesgevers onvoldoende kennis en vaardigheden hebben. En dat de helft van de kinderen na het zwemlestraject niet zelfredzaam is in het water. Dat het ook anders en beter kan, onderschrijven Patty van ’t Hooft (Hogeschool Windesheim/Passend Bewegen, onderzoeker zwemles voor kinderen met autisme) en Jarno Hilhorst (Nationale Raad Zwemveiligheid).
Behalve het fladderende jongetje achteraan, had elk kind zijn zwemdiploma. ‘Niet leerbaar’ was de conclusie van zijn eerdere zwemonderwijzers. ‘Misschien kan hij als hij wat ouder is voor een certificaat zwemmen gaan,’ kregen zijn ouders te horen. Maar de moeder van deze autistische jongen gaf niet op. Drie jaar later had hij zijn Zwem-ABC volledig gehaald.
Moeder werd begeleider
Als ‘leerbaar’ betekent dat je in rijtjes staat, de lesgever aankijkt, taal omzet in bewegingen en altijd sociaal wenselijk reageert, klopt het dat deze jongen niet leerbaar was. Maar gaandeweg bleek dat hij eigenlijk heel goed en effectief kan leren bewegen in water. Vooral toen hij in zijn eigen tempo en op zijn eigen manier de opdrachten mocht uitvoeren. Zijn moeder werd zijn begeleider in het water, terwijl de zwemonderwijzer haar begeleidde met zwemspecifieke kennis.
Sociale en emotionele veiligheid
Dit zwemonderwijs, waarbij meerdere kinderen met autisme op dezelfde tijd les krijgen – samen met hun ouders – is ontwikkeld op de opleiding PMT bij de Hogeschool Windesheim in Zwolle. Uitgangspunt daarbij is dat goed zwemonderwijs meer is dan de techniek van zwemslagen aanleren. Zwemveilig worden, is leren omgaan met de eigenschappen van het water en je daaraan kunnen aanpassen. Leren lukt het best in een lesomgeving die ook sociaal en emotioneel veilig voelt. Die sociale en emotionele veiligheid, kan een ouder vaak goed bieden. Een zwemonderwijzer kan dat versterken door betrouwbaar, gestructureerd en methodisch goed onderbouwd te werken. Het kind hoeft de opdracht en de organisatie niet per se te begrijpen, omdat de ouder helpt. Uit een onderzoek van Timmer (2020) naar deze manier van zwemles geven, bleek dat de ouder-kind-¬ relatie verbeterde en dat ouders tevreden zijn over de communicatie.
Onderzoek zwemlestraject voor kinderen met specifieke ondersteuningsvragen
In april 2021 publiceerde de Nationale Raad Zwemveiligheid resultaten van een breed onderzoek onder ouders van kinderen met een ontwikkelingsprobleem of beperking over zwemveiligheid en zwemlessen. Opvallende resultaten daarin zijn dat ouders vaak aangeven dat de kennis van de lesgevers onvoldoende is. En dat de helft van de kinderen na afloop van het zwemlestraject niet zelfredzaam is in het water. Het voorbeeld uit Zwolle laat zien dat het ook anders kan, door ouders een actieve rol te geven in de zwemles. En het helpt om de kinderen te ondersteunen in het opdrachtgericht werken. Dan kunnen de meeste kinderen na een opstartfase van watergewenning (vriendjes worden met het water) doorstromen naar reguliere lessen. En gericht werken aan andere zwemvaardigheden die je nodig hebt om zwemveilig te worden.
Hier lees je meer over het onderzoek van de NRZ: https://www.nrz-nl.nl/nieuws/2021/04/zwemvaardigheid-van-kinderen-met-een-beperking-blijft-achter/
Webinar Zwemles voor kinderen met autisme 1 april 2025
In samenwerking met Balans, is er op 1 april 2025 een webinar over zwemles voor kinderen met autisme met Patty van ‘t Hooft. In dit webinar legt Patty onder andere uit:
• Welke vaardigheden er nodig zijn om veilig te leren zwemmen, en waarom.
• Welke aspecten het leerproces bij kinderen met autisme (ass) kunnen vertragen of bemoeilijken.
• Wat je je als ouder zelf kunt doen om het leren zwemmen te ondersteunen.
• Waar je als ouder over in gesprek kunt gaan met de zwemlesgevers van je kind al het zwemlestraject stagneert of voordat je kind aan de zwemles gaat beginnen.
Voor meer info en tickets, zie: ‘Webinar Autisme en Zwemles’. Webinar gemist? Word dan lid, en kijk alle opgenomen Balans-webinars terug!
Meer zwemlestips? Vragen?
Lees ons artikel ‘Zwemlestips voor kinderen met eenondersteuningsbehoefte’. Vragen? Neem contact op met onze advieslijn!
