Van vastlopen naar passie vinden
TEKST: LIZA JANSEN
Wat als het traditionele schoolsysteem je niet past? Als standaardvakken en een vaste structuur je eerder tegenhouden, in plaats van stimuleren? We spraken Matthias, nu student bij programmeerschool Codam in Amsterdam, waar hij na een tumultueuze reis in het reguliere schoolsysteem wél zijn draai vond. Doordat er geen colleges, roosters of docenten zijn, floreert hij juist. Een interview over zijn reis.
Het onderwijssysteem als een keurslijf
Veel jongeren ervaren het traditionele onderwijssysteem als een keurslijf. Het werkt voor velen, maar genoeg jongeren lopen er ook in vast. Matthias Wijnsma is zo iemand. In plaats van met plezier en zin om te leren naar de middelbare school te gaan, ervoer hij het als een lijdensweg. Het tempo lag hem niet. De vakken vond hij saai. Hij had weinig levenslust, miste perspectief. ‘Hoe leuk ik een vak vond, hing af van de leraar. Met die gevoeligheid werd weinig gedaan op school. Op een gegeven moment probeerden ze me versneld examen Engels te laten doen. Dat ging om verschillende redenen niet door – wéér een deuk in m’n zelfvertrouwen.’
Door de motivatieproblemen en het gebrek aan aansluiting werd hij depressief en stopte uiteindelijk met de middelbare school. Een jaar ging voorbij. Hij lag vooral in bed, had weinig levenslust. Hij wist niet wat hem kon motiveren en ook zijn ouders zaten met hun handen in het haar. Na verloop van tijd zochten ze hulp, door gesprekken met een therapeut kwam hij erachter waar hij wél gelukkig van werd.
Moeite met kaders, vaste schema’s en hiërarchieën
Matthias: ‘In die tijd ben ik ook gaan werken. Dat was waardevol, want daar besefte ik dat ik toch behoefte had om me verder te ontwikkelen. In mijn vrije tijd was ik bezig met gamen en leerde ik mezelf een beetje programmeren. Ik merkte dat ik dat wél leuk vond. Dat ik mezelf daartoe wél kon motiveren. Dat kwam omdat het niet zo afgekaderd was en ik het in m’n eigen tijd en tempo kon doen. Ik heb add en daarom moeite met (te) strikte kaders, hiërarchieën en vaste schema’s. Ook ben ik hoogbegaafd. Via die therapie kwam ik erachter dat dat invloed heeft op hoe ik leer. Dat m’n energie heel erg kan wisselen, waardoor een afgebakend 9-tot-5-schema doorgaans niet goed werkt.’ Maar Matthias ontdekte ook dat er genoeg is wat hem wél interesseert en dat hij zich wil ontwikkelen. De kaders waarin dat gebeurt, moesten alleen anders.
Van andere studenten leren, zonder docenten
‘Door het programmeren ontdekte ik dat ik goed ga op zelfstandigheid en flexibiliteit,’ vertelt hij. ‘Dat als ik iets écht interessant vind, ik er volledig in op kan gaan en enorm productief kan zijn. Dat heb ik ervaren tijdens het programmeren. Met dat in mijn achterhoofd en al zoekend op internet, kwam ik op de website van programmeerschool Codam terecht. Deze school heeft geen colleges, roosters of docenten. De opleiding is gratis, duurt twee jaar en draait om ‘peer-to-peer’ leren: van andere studenten leren in projecten, zonder docenten. Ook kun je er zonder diploma terecht – ideaal voor mensen zoals ik die vastgelopen zijn in het reguliere onderwijssysteem. De flexibiliteit en de manier waarop het onderwijs is ingericht, sprak me aan.’ Matthias ging naar een open dag met zijn ouders, deed de ‘piscine’ – de testperiode van een maand waarin je kijkt of het iets voor je is – en startte met de opleiding.
Professionele én sociale ontwikkeling
‘Ik ben nu erg blij met hoe het is gelopen. Mijn dagen zijn flexibel. Ik werk nog steeds parttime bij hetzelfde bedrijf waar ik begon als programmeur. Mijn schoolwerk plan ik om mijn werkuren heen. De projecten zijn uitdagend en geven me de mogelijkheid om me te specialiseren. Zo verdiep ik me nu in cybersecurity. Maar het meest bevalt me de vrijheid om mijn eigen leerproces te bepalen. Op de middelbare school was er ook uitdaging, maar waren er óók allerlei saaie verplichte vakken. Bij Codam niet.’
Behalve de inhoudelijke ontwikkeling, brengt Codam Matthias ook veel op sociaal vlak. ‘Op de middelbare school en later bij mijn werk was mijn sociale netwerk beperkt. Bij Codam moet ik vanaf de eerste maand teamprojecten doen, waardoor ik snel nieuwe mensen leer kennen. Inmiddels heb ik een groep waarmee ik veel optrek. Ik merk dat dat sociale aspect het leren ook leuker maakt.’
Meer vrijheid nodig
Hoewel hij nog niet weet waar hij hierna zou willen werken, heeft hij vertrouwen in de toekomst. ‘Ze zeggen dat 99% van de studenten binnen een jaar na afronding een baan heeft, dus dat komt vast goed.’ Als we vragen naar zijn ouders, zegt hij dat het voor hen erg lastig is geweest, vooral toen hij stopte met school. ‘Maar na de therapie begrijpen ze beter hoe ik in elkaar zit en staan ze achter mijn keuzes.’ Gevraagd naar zijn advies aan ouders die een kind hebben dat worstelt met motivatie, zegt Matthias: ‘Probeer te begrijpen waar het probleem zit. Sommige kinderen hebben meer vrijheid nodig om te ontdekken wat ze echt leuk vinden. Ondersteuning en begrip zijn belangrijker dan vasthouden aan het idee dat school de enige optie is.’
Iedereen vanaf 18 jaar is welkom om zonder kosten te leren programmeren bij Codam. Speel de game op de site en test of het iets voor jou is! Bezoek een van Codams Open Dagen. Kijk op de site van Codam voor meer informatie.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 1-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
Matthias Wijnsma (links op de foto)
