Website reactie internetconsulatie

Jeugdwet wijzigen: ouders waarschuwen voor gevolgen

De komende tijd verandert er veel in de jeugdzorg. Het kabinet wil dat er minder jongeren gebruik gaan maken van jeugdzorg, en gaat daarvoor de wet aanpassen. Daardoor zal veranderen wie jeugdzorg kan krijgen, en hoe je jeugdzorg kan krijgen. De plannen over de wetswijziging Reikwijdte Jeugdwet waren de afgelopen weken in internetconsultatie. Tijdens die periode mag iedereen reageren op het wetsvoorstel. Heel veel ouders en organisaties hebben dat gedaan. Er kwamen honderden vooral zeer bezorgde reacties. Een aantal van hen heeft ook hun verhaal gedeeld met Balans.

Een van die verhalen delen we hieronder. De moeder die dit schreef wil graag anoniem blijven. Maar hoopt met haar verhaal duidelijk te maken dat dit echt een heel slecht plan is. En ze hoopt dat haar reactie ook andere ouders steunt. De naam van deze bezorgde moeder is bekend bij Balans.

Reactie van een bezorgde moeder op de internetconsultatie Reikwijdte Jeugdwet

Naar aanleiding van de oproep van Balans wil ik als ouder en ervaringsdeskundige mijn bijdrage leveren aan de consultatie over de voorgestelde wijziging van de Jeugdwet.

Met name wil ik aandacht vragen voor het belang van tijdige hulp, ouderondersteuning en passende individuele ondersteuning. Ik hoop dat onze ervaringen kunnen bijdragen aan een beter begrip van de gevolgen van deze wetswijziging in de praktijk.

Ervaring delen

Als ouder van een kind met ontwikkelingskenmerken dat in Nederland opgroeit, heb ik in de afgelopen jaren meerdere keren te maken gehad met het jeugdhulpsysteem. Met deze bijdrage wil ik geen persoonlijke klacht uiten, maar mijn ervaringen delen om structurele knelpunten zichtbaar te maken in de manier waarop ondersteuning gezinnen daadwerkelijk bereikt.

Mijn zoon kon aanvankelijk gewoon naar school en had geen grote leerproblemen. Tegelijkertijd ontstonden er thuis steeds vaker hevige driftbuien en uiteindelijk ook gewelddadig gedrag. Vanuit systeem-perspectief leek er mogelijk nog geen sprake van een “zware casus”, maar binnen het gezin was de situatie al zeer ingrijpend. Deze discrepantie tussen hoe een situatie institutioneel wordt beoordeeld en hoe een gezin de crisis ervaart, kan ertoe leiden dat passende hulp te laat op gang komt.

Machteloos

Wij hebben in een vroeg stadium contact gezocht met de huisarts en zijn doorverwezen naar jeugdzorg. Het duurde echter zeer lang voordat er daadwerkelijk contact tot stand kwam. In de tussentijd hebben wij zelf herhaaldelijk geprobeerd om het proces in beweging te krijgen. Het uitblijven van terugkoppeling en de lange wachttijd zorgden voor onzekerheid en een gevoel van machteloosheid. Wanneer ondersteuning op papier bestaat maar in de praktijk pas na lange tijd beschikbaar komt, kan een gezin in de tussentijd overbelast raken.

Onze zoon moest op gesprek

Toen er uiteindelijk een intake plaatsvond, hoopten wij op een specialistische beoordeling en begeleiding die aansloot bij de behoeften van ons kind en ons gezin. In plaats daarvan werd voorgesteld om onze zoon persoonlijk uit te nodigen om hem aan te spreken op zijn gedrag. Voor ons voelde dit niet passend, mede gezien zijn ontwikkelingskenmerken en de spanningen die al bestonden. Bovendien was het in die fase praktisch zeer moeilijk om hem naar een dergelijke afspraak te brengen. Toen werd aangegeven dat hulp niet mogelijk was als wij hem niet konden meenemen, voelden wij ons genoodzaakt om het traject te beëindigen.

Ondersteuning die het verschil maakte

Wat uiteindelijk een positief verschil heeft gemaakt, was begeleiding gericht op ons als ouders. Een professional luisterde naar onze situatie, gaf concrete adviezen over vervolgstappen en bood ook emotionele ondersteuning. Daarnaast kregen wij toegang tot informatie over ontwikkelingskenmerken en mogelijkheden om andere ouders te ontmoeten die vergelijkbare ervaringen hadden. Doordat wij als ouders meer rust en houvast kregen, stabiliseerde ook de situatie thuis en verminderde het probleemgedrag van ons kind aanzienlijk. Deze ervaring heeft ons laten zien hoe belangrijk ouderondersteuning kan zijn voor het welzijn van het kind.

Groepsgerichte hulp niet passend

Daarnaast maak ik mij zorgen over een mogelijke verschuiving richting meer groepsgerichte vormen van ondersteuning. Hoewel ik begrijp dat dit voor sommige gezinnen passend kan zijn, heb ik als ouder het gevoel dat dit voor mijn kind met ontwikkelingskenmerken zeer moeilijk zou zijn. Deelname aan groepsaanpak kan voor sommige kinderen leiden tot extra stress of overprikkeling, waardoor ondersteuning minder effectief kan zijn. Dit maakt maatwerk en individuele afstemming in de praktijk essentieel.

Geen samenhang

Tegelijkertijd merkten wij dat ondersteuning vaak versnipperd is over verschillende domeinen, zoals onderwijs, jeugdzorg, geestelijke gezondheidszorg en gemeente. Hoewel elk onderdeel op zichzelf functioneert, ervaren gezinnen niet altijd voldoende samenhang. Kinderen leven niet binnen afzonderlijke systemen, maar hulp wordt wel vaak zo georganiseerd.

Schooluitval

In de huidige situatie, enkele jaren later, is onze zoon thuis is komen te zitten en is er sprake van schooluitval. Door eerdere ervaringen weten wij dat ondersteuning vaak pas op gang komt wanneer ouders zelf actief blijven aandringen en het overzicht proberen te behouden. Niet ieder gezin beschikt echter over de tijd, kennis of energie om dit langdurig vol te houden. Ondersteuning bestaat, maar bereikt gezinnen niet altijd vanzelf.

Risico dat problemen verergeren

In het licht van voorgenomen veranderingen in wet- en regelgeving maken wij ons zorgen dat bestaande knelpunten kunnen toenemen. Wanneer hulp later start, wanneer situaties te snel als “licht” worden ingeschat, of wanneer individuele en oudergerichte ondersteuning vermindert, bestaat het risico dat problemen verergeren voordat passende hulp beschikbaar komt. Wat aanvankelijk nog beheersbaar is, kan dan uitgroeien tot een zwaardere en complexere situatie.

Ondersteuning moet gezinnen bereiken voor ze uitgeput zijn

Onze belangrijkste boodschap is dat ondersteuning gezinnen moet bereiken vóórdat ouders volledig uitgeput raken. Crisis ontwikkelt zich vaak eerder in het gezin dan zichtbaar wordt in formele classificaties. Als het doel is om het welzijn en de ontwikkeling van kinderen centraal te stellen, is het belangrijk om te voorkomen dat gezinnen zelf de regie moeten nemen over het gehele hulptraject.

Ik hoop dat deze ervaring kan bijdragen aan een beter begrip van de praktijk en aan zorgvuldige afwegingen bij toekomstige beleidskeuzes. Indien gewenst ben ik bereid om mijn ervaringen nader toe te lichten.