Brain Warriors verbindt jongeren met angst, dwang en fobie
TEKST MARLOES VAN CASPEL
Patricia Muis is directeur van de Angst, Dwang en Fobie stichting (ADF). Binnenkort wordt haar initiatief Brain Warriors gelanceerd: een laagdrempelig platform speciaal voor jongeren. Een site waar je betrouwbare informatie, ervaringsverhalen, psycho-educatie en behandelmogelijkheden kunt vinden. En waar je contact met andere jongeren kunt krijgen onder begeleiding van ervaren therapeuten.
Klachten op jonge leeftijd
Patricia: ‘Het is allemaal begonnen toen ik zeven jaar geleden binnenkwam bij ADF in de rol van coördinator.’ Wat haar opviel, was dat deze al vijftig jaar bestaande patiëntenvereniging zich voornamelijk richtte op volwassenen. Patricia: ‘Ik realiseerde me dat angst, dwang en fobieklachten vaak al in de jeugd naar voren komen en zich verder ontwikkelen in de puberteit, en daarom wilde ik daar iets aan doen.’ Als moeder van drie tieners ziet Patricia bovendien hoeveel onbetrouwbare informatie beschikbaar is op sociale media als TikTok. ‘Mijn eigen dochter kwam eens met de boodschap dat ze dacht dat ze iets had wat ze op sociale media had gezien. Dat klopte helemaal niet, maar ik dacht: als dit al speelt bij mijn eigen dochter, dan ook bij anderen.’
Richten op jongeren
ADF ziet ook een flinke groei in het aantal telefoontjes van bezorgde ouders sinds 2021, een trend die zich blijft doorzetten. Bovendien worden de gevallen steeds zwaarder en complexer, met jongeren die al lange tijd thuiszitten en van hot naar her worden gestuurd zonder de juiste behandeling te krijgen. Toen Patricia gevraagd werd bij ADF de rol van directeur over te nemen, stelde ze één voorwaarde: ‘Ik wil me ook richten op jongeren’.
Betrouwbaar platform
Om vorm te geven aan het jongerenplatform, riep ze niet alleen hulp in vanuit de wetenschap en de zorgpraktijk (zie achter de QR-code) maar ook van haar doelgroep: een focusgroep met maar liefst twintig jongeren tussen 12 en 22 jaar. Lees verderop in dit artikel het verhaal van Max (nu 25) uit de focusgroep. Patricia licht toe: ‘Deze jongeren zijn de rode draad door het hele project heen. Zij hebben Brain Warriors echt van nul opgebouwd.’ De meeste jongeren hebben behandeling gevolgd bij Mental Heroes en gaan inmiddels weer naar school of werk. Toch houden ze zich wekelijks bezig met de ontwikkeling van hun platform. Op de whatsappgroep verschijnen regelmatig berichtjes als: Ik heb nog eens nagedacht en wat mij een goed idee zou lijken… en dan wordt dat besproken. Patricia: ‘Ze zijn enorm gedreven en Brain Warriors is echt hun project geworden. Toen zij zo diep zaten, misten ze een betrouwbaar platform met informatie.’
Veel filmpjes, geen lange teksten
De jongeren in de focusgroep geven duidelijk aan wat ze willen: filmpjes met jongeren zelf, die tips geven en verhalen vertellen, in plaats van lange teksten. ‘De jongeren bepalen wat erop komt, wij hebben een faciliterende rol.’ Inmiddels is een hele week opnames gedraaid en zijn uren aan beeldmateriaal verzameld, samen met influencers die vertellen over hun ervaringen. In de focusgroep zitten meerdere jongeren met autisme – er is duidelijk een overlap op het gebied van autisme en dwang. Die jongeren raakten helemaal overprikkeld van de kleuren die waren uitgekozen, ‘en dus moesten ze terug naar de tekentafel. Zo intensief is het gegaan,’ vertelt Patricia.
Uiteraard hebben de jongeren ook zelf de naam gekozen: Brain Warriors. ‘Niet zozeer om de strijd met angst aan te gaan,’ legt Patricia uit, ‘maar mensen die lijden aan mentale klachten zijn heel sterk, dan ben je al een strijder. Je gaat toch door, en hebt de stap gezet om hulp te zoeken.’
Ook ouders krijgen uitleg
Een belangrijk verzoek van de focusgroep is een pagina waar ouders kunnen lezen hoe het is om angst, dwang of fobieën te hebben. Zodat ze kunnen zeggen: ‘Kijk mam, hier heb ik last van, dit is het.’ Patricia raadt alle ouders dan ook aan een kijkje te nemen op het platform. Jongeren vinden het vaak lastig om met hun ouders te praten, en uit te leggen wat ze voelen en denken. Op het platform hoor je ervaringsverhalen in filmpjes van de jongeren zelf. Daarnaast dient het platform ook als een wegwijzer voor ouders: waar kun je terecht met je kind? Patricia: ‘Vaak word je doorgestuurd naar een therapeut met een wachtlijst van een halfjaar, die vervolgens helemaal geen expertise blijkt te hebben op bijvoorbeeld het gebied van een dwangstoornis en autisme. Dan slaat de behandeling niet aan, en moet je weer terug naar de huisarts.’
De drempel naar hulp verlagen
Schaamte speelt een grote rol bij deze doelgroep. Patricia is blij dat de jongeren in haar focusgroep open durven te zijn. ‘Zij geven het voorbeeld. Doordat zij hun ervaringsverhalen delen, proberen we ook andere jongeren meer open te laten zijn. Het doel is om de drempel naar hulp te verlagen; je moet je ouders of de huisarts in vertrouwen durven nemen. Want angst, dwang en fobie kan iedereen overkomen.’
Lees meer over de totstandkoming van Brain Warriors en over de ADF stichting.
Onbestemde angstgevoelens
TEKSTANOUK VAN WESTERLOO
Max Waterman (25) is een van de twintig jongeren die in de focusgroep hebben meegedacht als ervaringsdeskundigen aan het platform Brain Warriors.
Vreemde gedachten
Max is twaalf als hij merkt dat hij langzaam steeds angstiger wordt. Waarvoor precies is niet helemaal duidelijk. Op de basisschool had hij ook al vreemde gedachten, vertelt hij. ‘Ik moest van mezelf alles aan mijn ouders vertellen. Voor het geval dat ze plotseling dood zouden gaan. Als ik ze dan niet alles had verteld, zou ik met een schuldgevoel blijven zitten.’
Steeds vaker thuis
De overstap naar de middelbare school valt hem zwaar. Hij is klein voor zijn leeftijd en voelt zich minderwaardig. Hij krijgt steeds meer onbestemde angstgevoelens. De gevolgen zijn groot. Met kloppend hart en zweethanden gaat hij ’s ochtends de deur uit richting school, tot ook dat niet meer lukt. Hij blijft thuis, veel te vaak. Sluit zich op in zijn kamer. En krijgt een leerplichtambtenaar achter zich aan. Uitleggen aan zijn ouders wat er nou precies aan de hand is, lukt niet goed.
Hoge hartslag en zweethanden
Pas rond zijn vijftiende krijgt hij een diagnose: een gegeneraliseerde angststoornis. Max: ‘En het vreemde is, dat ik zelf helemaal niet zo het gevoel had dat ik angstig was. Want als ik eenmaal op school was, ging het altijd wel prima. Ik had zelfs best een grote vriendengroep. Ik kwam enthousiast thuis na een dag school. Maar de volgende ochtend was het dan ineens weer mis: hoge hartslag, zweethanden. En waarom? Ik heb het nog steeds niet helder.’
Gedachten in sneltreinvaart
Nu nog kampt Max met diezelfde angstgevoelens zonder een echt concrete aanleiding. Hij heeft zijn rijbewijs, maar voor hij in de auto stapt, flitsen in een sneltreinvaart alle routes naar zijn bestemming door zijn hoofd. Inclusief de mogelijke afritten, kruispunten en bochten waar iets mis kan gaan. Max: ‘Het gaat zo automatisch, het is zo ingesleten, ik heb nauwelijks door dat ik het doe.’
Info gericht op volwassenen
In zijn tienertijd was het lastig om met deze onverklaarde gevoelens om te gaan. ‘Ik wist niet wat ik had, ik kon het niet goed uitleggen.’ De informatie die er was, ook na zijn diagnose, was vooral gericht op volwassenen, op zijn ouders. Ook de beslissingen over wat er moest gebeuren, lagen bij zijn ouders. ‘Om mensen te vinden die hetzelfde hadden als ik, moest ik zoeken op internetfora, en daar dan contact leggen in een chat. Doodeng. En dat gaf me ook het gevoel dat ik wel heel apart was.’
Een laagdrempelig platform
Een site als Brain Warriors had Max in zijn tienertijd erg kunnen helpen, denkt hij. Een platform waar hij informatie had kunnen vinden, gericht op zijn leeftijd, zodat hij zelf kon uitzoeken wat er misschien met hem aan de hand was. En zo met zichzelf aan de slag kon gaan. Max: ‘Een laagdrempelige plek om informatie op te zoeken, contact met anderen te zoeken die hetzelfde hebben, ervaringsverhalen te lezen. Zelf een beetje onderzoek kunnen doen, zonder dat je alleen maar afhankelijk bent van de zorg waar je in terecht bent gekomen, en je ouders. Jezelf beter snappen, daar zorgt het vooral voor, en daardoor kun je het ook beter aan anderen uitleggen.’
Allerlei therapieën
Max is zichzelf door de tijd heen steeds beter gaan begrijpen, al weet hij nog steeds niet waarom zijn angsten ooit zijn begonnen. Er is nooit iets gebeurd, zover hij weet, wat zijn angsten heeft getriggerd. ‘Ik heb in al die jaren allerlei therapieën gehad, veel verschillende soorten zorgverleners, cognitieve gedragstherapie, groepstherapie; en ik was zeker niet tevreden of geholpen met alles. Ik was op een leeftijd dat ik niets wilde, ik wilde niet anders zijn, ik stond er niet voor open.’
In het hier en nu leven
Pas later is hij dingen uit de therapieën echt gaan begrijpen en toepassen: ‘Toen ik vijftien was probeerden ze me te leren dat ik in het hier en nu moest leven. Daar kon ik niets mee. Pas rond mijn 22e begreep ik wat er werd bedoeld. Toen vóélde ik echt wat dat is, in het nu leven. Uiteindelijk pik je van de verschillende dingen toch wel iets mee. Maar dat is pas later gekomen, terugkijkend, toen vielen ineens puzzelstukjes in elkaar en kreeg ik een beeld van hoe ik dingen kan aanpakken.’
Nare gevoelens verdragen
Toch blijft het ook nu nog een lastig proces. De nare onbewuste gedachten veroorzaken lichamelijke reacties die horen bij angst. En die fysieke effecten, zoals een hoge hartslag en zweethanden, zorgen op hun beurt weer voor doemgedachten. Voor je het weet zit je vast in een vicieuze cirkel. ‘Ik heb nog steeds diezelfde nare gevoelens, maar kan ze inmiddels wat beter verdragen. Ik weet ook dat als ik eenmaal toch de deur uitga, dat nare gevoel uiteindelijk weggaat. Ik kan er nu wat meer van buitenaf naar kijken. Ik kan meer afstand nemen en mezelf aansturen vanuit een helikopterview. Ik vermijd dingen niet meer zoals vroeger.’
Studie informatica
Na een moeizame middelbare schooltijd, met veel thuiszitten en in zijn eentje gamen op zijn kamer, liet de leerplichtambtenaar hem eindelijk rond zijn zeventiende wat meer met rust. Hij pakte het leren zelf thuis weer op. ‘Toen de druk van buitenaf wegviel, ik mijn eigen planning kon maken en niet per se naar buiten hoefde, lukte het me wél om te leren. Ik heb mijn diploma gehaald en ik ga nu beginnen met een studie informatica, waar ik heel erg naar uitkijk!’
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 3-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
