Onbegrijpelijk gedrag leren begrijpen
TEKST LIDY SIBON
In haar boeken Houvast en Neurospeciale kinderen begrijpen en begeleiden beschrijft Anneke Groot van Horison, naast haar eigen ervaringen de achtergronden en praktische handvatten over kinderen met prikkelverwerkingsproblemen en dyspraxie.
Eigen methodiek
Anneke Groot kijkt met een rustige, alerte en observerende blik de wereld in en begint haar verhaal. ‘Mijn zoon kreeg op 3-jarige leeftijd de diagnose klassiek autisme. Ik besloot te stoppen met werken en verdiepte me in verschillende Amerikaanse methodes voor ouders met kinderen met autisme en dyspraxie (motorische coördinatieproblemen in brede zin).’ Anneke werd kundig en wegwijs en vele ouders vroegen haar ondersteuning. Zij startte daarom haar eigen organisatie Horison en ontwikkelde haar eigen methodiek. Inmiddels zijn vele tevreden ouders bekend met het thuisprogramma Contactgericht Spelen en Leren (CSL).
PADEN-model
In haar boeken beschrijft zij naast haar eigen ervaringen de achtergronden en praktische handvatten over kinderen met prikkelverwerkingsproblemen en dyspraxie. ‘Ik ontwikkelde de training PADEN (Prikkelverwerking, Attitude, Dyspraxie en Executieve functies bij Neurospeciale kinderen) voor ouders en zorg- en onderwijsprofessionals. In mijn boeken staat mijn visie op autisme en het PADEN-model centraal.’ Kortgeleden droeg Anneke het Horison-directeursstokje over aan Ruben Chatlein.
Ook ouders coachen
Ruben heeft nog helder voor ogen hoe hij tijdens zijn studie Social Work als vrijwilliger in een gezin en later als pgb’er werkte. ‘Na mijn afstuderen liet dit werk me niet meer los. Via Anneke kwam ik terecht in een prettige groep CSL-professionals die naast kindgerichte begeleiding ook ouders ging coachen en trainen. Zo raakte ik steeds meer betrokken.’ In de opvoeding van zijn jongste zoon herkent Ruben de uitdagingen waar ook menig ouder tegenaan loopt.
Altijd een reden voor gedrag
Na jarenlang cursussen over de CSL-methode te hebben gegeven aan ouders, voelde Anneke een steeds grotere urgentie om ook aan professionals uit te leggen dat het ogenschijnlijk onhandige en onbegrijpelijke gedrag van kinderen met autisme en dyspraxie wel degelijk redenen heeft. Zo ontstond na haar boek Houvast voor ouders, ook haar latere boek Neurospeciale kinderen begrijpen en begeleiden, dat zich meer richt op professionals.
‘Het is geen gedragsproblematiek en ook geen opzet. Het kind doet het beste wat het kan gezien de problemen die het ervaart. Dit inzicht bracht bij ouders en kinderen herkenning en opluchting teweeg. Een moeder merkte eens op: Je ontschuldigt mijn kinderen.’
Ruben vult aan: ‘De PADEN-training is in eerste instantie bedoeld voor professionals. Ouders wilden deze kennis graag met de betrokken zorg- en onderwijsprofessionals buiten het gezin delen. Een tweede reden om de training en het boek te schrijven was dan ook dat de vraag vanuit zorginstellingen en scholen toenam.’
Oordeelloos observeren
Anneke en Ruben merken dat deelnemers die de cursus volgen, leren om door het gedrag heen de werkelijke mogelijkheden van een kind te zien. Anneke: ‘De PADEN-benadering geeft inzicht in waarom kinderen doen wat ze doen en leert je oordeelloos te observeren met een onderzoekende houding en een groeiend bewustzijn. Er zit altijd iets achter gedrag.’ Ruben: ‘Het verschil zit hem in hoe iemand het kind ziet. Mensen met vertrouwen gaan op onderzoek uit, mensen zonder vertrouwen oordelen sneller.’
‘Het is geen gedragsproblematiek en ook geen opzet. Het kind doet het beste wat het kan gezien de problemen die het ervaart. Dit inzicht bracht bij ouders en kinderen herkenning en opluchting teweeg. Een moeder merkte eens op: Je ontschuldigt mijn kinderen.’
Ruben vult aan: ‘De PADEN-training is in eerste instantie bedoeld voor professionals. Ouders wilden deze kennis graag met de betrokken zorg- en onderwijsprofessionals buiten het gezin delen. Een tweede reden om de training en het boek te schrijven was dan ook dat de vraag vanuit zorginstellingen en scholen toenam.’
Het ‘zesde zintuig’
‘De samenwerking tussen het brein en de motoriek is een complex iets,’ aldus Anneke. In de loop der jaren heeft zij steeds beter begrepen wat de onderliggende problemen van autisme en dyspraxie zijn. Anneke: ‘Het wordt steeds helderder wat je eigenlijk ziet. Deze ervaringen heb ik verwerkt in PADEN. Binnen Horison zien we dyspraxie breder dan een ‘motorisch coördinatieprobleem’. Wij zien vaak kinderen met een ondergevoelige proprioceptie (ook wel het ‘zesde zintuig’ of de ‘koning van alle zintuigen’ genoemd). Iemand ervaart zijn lichaam dan minder goed en heeft moeite met zijn bewegingen bewust inzetten. Dit kan zich uiten in ongecoördineerd, impulsief of explosief gedrag. En het beïnvloedt de ontwikkeling van executieve functies.’
‘Het is geen gedragsproblematiek en ook geen opzet. Het kind doet het beste wat het kan gezien de problemen die het ervaart. Dit inzicht bracht bij ouders en kinderen herkenning en opluchting teweeg. Een moeder merkte eens op: Je ontschuldigt mijn kinderen.’
Ruben vult aan: ‘De PADEN-training is in eerste instantie bedoeld voor professionals. Ouders wilden deze kennis graag met de betrokken zorg- en onderwijsprofessionals buiten het gezin delen. Een tweede reden om de training en het boek te schrijven was dan ook dat de vraag vanuit zorginstellingen en scholen toenam.’
Kinderen doen hun best
Tegenwoordig zijn er veel kinderen met een autistische burn-out. Ze doen hun best om passend te reageren maar moeten daar veel harder voor werken dan kinderen zonder dyspraxie. Anneke: ‘Ze presteren een tijd lang onder die voortdurende stress tot het echt niet meer gaat. Dit gaat ten koste van henzelf.’
Anneke en Ruben benadrukken nogmaals dat het heel belangrijk is om niet te snel te oordelen en ervan uit te gaan dat elk gedrag een reden heeft. ‘Vertrouw erop dat kinderen 90% van de tijd hun ‘beste kunnen’ geven en 10% gezond kindgedrag laten zien (even geen zin hebben of grenzen opzoeken).’
‘Het is geen gedragsproblematiek en ook geen opzet. Het kind doet het beste wat het kan gezien de problemen die het ervaart. Dit inzicht bracht bij ouders en kinderen herkenning en opluchting teweeg. Een moeder merkte eens op: Je ontschuldigt mijn kinderen.’
Ruben vult aan: ‘De PADEN-training is in eerste instantie bedoeld voor professionals. Ouders wilden deze kennis graag met de betrokken zorg- en onderwijsprofessionals buiten het gezin delen. Een tweede reden om de training en het boek te schrijven was dan ook dat de vraag vanuit zorginstellingen en scholen toenam.’
Tekenen van dyspraxie
• Onhandige of vreemde bewegingen of bijvoorbeeld moeite met omkleden bij de gymles.
• Meer onhandigheid bij meer stress, bijvoorbeeld bij een toets/test. Het kind heeft meer moeite om tot bewust en gecoördineerd handelen te komen.
• Vaak zie je een vertraagde reactie op een vraag of opdracht. Een kind geeft bijvoorbeeld pas een minuut of zelfs een dag later het antwoord.
• Kinderen begrijpen soms meer dan ze met hun lichaam kunnen laten zien (verborgen intelligentie). Ze worden dan cognitief onderschat.
• Handelingen gaan vloeiender, georganiseerder en succesvoller als een kind intern gemotiveerd is. Ze kunnen dan meer laten zien dan op andere momenten.
Horison hanteert een brede definitie van dyspraxie/motorische coördinatieproblemen. Vrijwel alle kinderen met autisme (89%) zouden volgens hen ook een vorm van dyspraxie hebben. Slechts een klein deel van deze kinderen krijgt de diagnose dcd.
Lees hier meer over de PADEN-benadering en de CSL-methode. Kijk op horison.nl voor meer informatie, vragen en contact.
Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 2-2026. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.
