De primaire extremen verkennen

Slapen, eten, plassen. De meest primaire bezigheden vormen tevens de grootste uitdaging voor mijn dochter. Gaat het om controle krijgen over lichamelijke processen, die juist niet te controleren zijn? Zoekend naar een evenwicht tast Anne vooral de extremen af.

Neem nu slapen. We hebben tijden gehad dat Anne steeds later naar bed ging. Tot diep in de nacht was ze in de weer. Gelukkig bleef ze wel in huis, maar ‘s nachts lag ik te luisteren naar haar gerommel. Gaat ze naar de keuken of de tuin in? Wat zou ze daar doen? Sociale media hadden we uitgeschakeld na wat volgens ons bedtijd zou moeten zijn, maar dat was niet doorslaggevend voor Anne’s nocturnale schema.

Tot onze verbazing sloeg dit nachtelijk ritme vrij plotseling om naar het andere extreem. Meteen na het avondeten verdween Anne naar bed. En dat avondeten werd dusdanig vervroegd dat ze uiterlijk om 7 uur op één oor lag (later zal blijken dat dit ritme samenhing met haar anorexia). En ja, dat betekende dat Anne er de volgende ochtend ook weer vroeg bij was. Dit keer hadden wij de avond voor onszelf, maar de ochtenden begonnen ongekend vroeg. Het was overigens niet de bedoeling dat wij ook vroeg zouden opstaan, het idee was juist dat Anne dan de keuken helemaal voor zichzelf had. Zonder bemoeienis van ouders die opmerkingen maakten over haar eten. Toch kon ik niet meer slapen, luisterend naar het slaan van deuren en kletteren van pannen vanaf een uur of 5.

Zoals alles, ging ook dit weer over. Anne bleef langer en langer in bed. Nog steeds meteen na het avondeten er in, maar in de ochtend gaf ze geen teken van leven. Zo lag ze dagelijks ruim 12 uur op bed. Al snel kwamen er slaapklachten die een steeds hogeren dosis slaappillen niet konden verhelpen. ‘Mam, ik lig uren wakker naar het plafond te staren. Ik ben zo ontzettend moe als ik eindelijk opsta’. De huisarts moest er aan te pas komen om haar er van te overtuigen dat ze juist te lang in bed lag – en dus later naar bed moest gaan, ook al voelde ze zich moe. Lamlendig moe. Woedend was Anne op de jonge arts die vriendelijk glimlachte terwijl hij eenzelfde diagnose stelde als ik al weken deed.

Uiteindelijk is Anne weer gaan schuiven met bedtijden, en het blijft zoeken. Het standaard ritme wat de rest van de wereld volgt is geen vanzelfsprekendheid voor haar. ‘Waarom zou ik iets doen omdat iedereen het doet?’

Eenzelfde ervaring hebben we met plassen gehad. Anne kon uren op de wc zitten, en weigerde er af te komen. Er kon namelijk nog een druppel komen. Ze wist het zeker. En als je lang genoeg zit, klopt dat natuurlijk. Ook hier sorteerden sessies met experts weinig effect. En ook hier is uiteindelijk dit extreem weer overgegaan.

De ervaringen rondom eten, en hoe Anne daar controle over probeert uit te oefenen, vullen met gemak een heel boek. Als ouder voel je je machteloos als deze eerste levensbehoeften tot in de extremen worden verkend. Zeker als de impact op een zich ontwikkelend lichaam verwoestend kan zijn. En welke invloed heb jij als opvoeder? Belabberd weinig, zo blijkt. Geduld is een noodzaak en verbinding houden van levensbelang. Enkel op een eindeloos kalme wijze kan je de kleinste suggesties geven richting het ‘normale’ evenwicht. Het evenwicht waar de rest van ons zo gedachteloos in meegaat.