“Ik sta helemaal achter wie ik ben!”

Marloes Schoormans
Dit artikel is eerder verschenen in het blad ZORG PRIMAIR: 04-2024

Interviews met oud-leerlingen zijn enorm betekenisvol. Deze zomer sprak ik Twan, nu 26 jaar. Ons gesprek gaat alle kanten op. We lachen veel en herinneringen en verhalen buitelen over elkaar. Maar tussen het lachen door hoor ik zware verhalen over onbegrepen voelen, ‘gewoon’ willen zijn, seksueel misbruik, depressie en uitputting. Toch straalt hij iets uit waar ik van onder de indruk ben: namelijk trots. Trots op wie hij is, trots op de dromen die hij waarmaakt, en trots op de kracht waarmee hij zijn anders zijn omarmt.

ARTIKEL

Twan zat bij mij in groep 7. Een introverte jongen met een rustige uitstraling en een vriendelijke glimlach. Met een diagnose dyslexie en een leerachterstand kwam hij, na twee keer groep 4, op het speciaal basisonderwijs. Een jongen, opgroeiend in een fijn gezin met betrokken, warme en ondersteunende ouders. De laatste keer dat ik Twan zag was hij 13 was en ging naar de middelbare school.

Ons gesprek voelt al snel vertrouwd. Achter de gezellige, maar verlegen jongen die ik me herinner, schuilt een verhaal dat zoveel groter is dan ‘alleen’ dyslexie en leerachterstanden. Twan deelt openhartig over de zoektocht rond zijn neurodivergente brein - gevormd door dyslexie en vermoedens van adhd.

“Ik heb me altijd al anders gevoeld” deelt hij. “Op mijn verjaardagsfeestje zaten we in de trein. Ik had m’n vriendjes uitgenodigd, en ook wat populaire kinderen uit de klas. Ik dacht dat de dag dan extra leuk zou zijn. Maar in de trein zat ik uiteindelijk alleen. De rest zat verderop in de trein gezellig met elkaar te kletsen. Toen voelde ik me echt alleen en onbegrepen.”

Het speciaal basisonderwijs

Twan herinnert zich zijn leerkrachten nog goed. Na de 2e keer groep 4 op het Montessorionderwijs begon hij in de middenbouw van het sbo (speciaal basisonderwijs). In zijn eerste jaar kreeg hij een leerkracht waarbij hij de ruimte kreeg om te wennen en te landen. “Hier lag de focus niet meteen op lezen en spelling, maar op mezelf terugvinden,” vertelt hij.

De tweede leerkracht was zijn lievelingsjuf. Een zachte, vriendelijke vrouw bij wie hij zich, met zijn introversie, veilig voelde. “De zachtheid van de juf gaf me een gevoel van samen, warmte en comfort,” vertelt hij. “Langzaam begon ik met extra lezen en spelling.”

“En toen moest ik naar jou… Doodeng vond ik dat! De strenge juf Marloes, met haar duidelijke stem en blik die me nerveus maakte. Maar het bleek allemaal enorm mee te vallen. Ik voelde me al snel op mijn gemak.” blikt Twan terug.

In dat schooljaar begon Twan het plezier van lezen en leren te ontdekken. Hij mocht in de bibliotheek elke boeken lenen die hij wilde. Zijn favoriet? Het Guinness Book of Records. “Ik vond het geweldig om door die boeken te bladeren en al die bizarre en indrukwekkende records te lezen,” zegt hij lachend. Door dit boek als leesboek te kiezen, durfde hij ook andere boeken uit te proberen.

Daarna ontdekte hij Geronimo Stilton. “Die boeken waren lange tijd mijn favoriet. Ze waren spannend, grappig en maakten lezen ineens leuk.” Met deze boeken ontdekte Twan dat lezen niet alleen leerzaam kon zijn, maar ook iets om van te genieten.

In de schoolverlatersgroep (groep 8), kwam Meneer Twan. “Altijd leuk om dezelfde naam te hebben als je meneer,” zegt Twan lachend. “Een leerkracht met humor, bij wie ik voor het eerst grapjes maakte. Ik heb daar langzaam mijn persoonlijkheid durven ontwikkelen.”

De middelbare school

Twan kreeg het advies vmbo-kader. Zijn ouders en hij vonden dat niet passend. De taal-technische kant was weliswaar zwak, maar zijn begrijpend lezen en algemene kennis waren erg sterk. Hij startte op het vmbo-TL en zwoegde zich, met hard werken en extra bijles, door de middelbare school heen.

Zijn middelbare school richtte zich op LWOO-leerlingen (leerwegondersteunend onderwijs) met uiteenlopende uitdagingen, van leerproblemen tot gedragsmoeilijkheden. Dit laatste vond Twan soms confronterend. Waar hij “alleen” worstelde met taal, hadden andere leerlingen te maken met veel zwaardere problematieken. Drugs en agressie waren niet ongewoon, iets waar hij ver van weg wilde blijven.

In het 3e jaar merkte een leerkracht dat het gedrag van Twan veranderde. Waar hij eerst rustig en betrokken was, raakte hij steeds vaker gefrustreerd en gedroeg hij zich opstandig. De leerkracht besloot met hem in gesprek te gaan. Tijdens dat gesprek deelde Twan voor het eerst iets wat hij tot dan toe had verzwegen: hij had op jonge leeftijd te maken gehad met seksueel misbruik. Dit gebeurde kort voordat hij naar het speciaal basisonderwijs ging.

De leerkracht moedigde Twan aan het ook met z’n ouders te bespreken. Twan zag hier enorm tegenop, maar begreep dat de leerkracht gelijk had. Samen bespraken ze hoe hij dat kon aanpakken. Voor Twan voelde hardop uitspreken onmogelijk. Het idee om het verdriet van z’n ouders te zien, was ondragelijk.

Samen met de leerkracht besloot hij dat hij zijn moeder zou appen vanuit z’n kamer. In het eerste berichtje schreef hij dat ze niet naar z’n kamer mocht komen, maar hij wel wilde praten. “Het verdriet van mijn moeder toen ze het las, hoorde ik door alle muren heen. Samen hebben we gehuild, ieder in een ander ruimte.”

Twan vertelt me dat dit enorm moeilijk voor hem dat hij het eindelijk kon delen. De band met z’n ouders is sindsdien alleen maar verbeterd. Sinds dat eerste berichtje naar z’n moeder voelde hij zich vrijer om moeilijke momenten en zorgen met ze te delen.

Terugdenkend aan het speciaal onderwijs vertelt Twan: “het speciaal onderwijs is echt geweldig voor de ontwikkeling van je emotionele en didactische leerdoelen. Echter ontwikkelt het ook het besef dat je anders bent.” Dit anders zijn en anders voelen gaf tijdens Twans puberteit een enorm gevoel van leegte en eenzaamheid. Het uitte zich in een depressie.

In het eindexamen jaar vroeg Twan meer van zichzelf dan hij aankon. Ondanks zijn gezellige en sociale voorkomen voelde hij zich enorm onbegrepen en depressief. “Ik begreep niet dat het bij anderen allemaal vanzelf en ‘normaal’ ging. Ik voelde me vaak geremd door de worsteling met taal en het begrijpen en verwoorden van mijn emoties.”

Tijdens een weekend met zowel scoutingkamp als een handbalwedstrijd viel Twan letterlijk om. Met een ambulance werd hij afgevoerd en lag ruim een week in het ziekenhuis met een lichamelijke verlamming. De combinatie van overbelasting, depressief en sporen van Lyme & Pfeiffer was te veel voor z’n lichaam. Na een week begon Twan langzaam te herstellen en kon hij het ziekenhuis verlaten. Dankzij de steun van zijn omgeving, maar vooral door zijn eigen doorzettingsvermogen, revalideerde hij dat jaar én slaagde hij voor zijn vmbo-tl.

Creativiteit

In de periode daarna liet Twan opnieuw zijn veerkracht en doorzettingsvermogen zien. Hij droomde ervan om naar het Sint Lucas te gaan, maar werd niet aangenomen op niveau 4. Hoewel zijn aanmeldopdracht werd geprezen, vermoedt Twan dat zijn vmbo tl-diploma van een LWOO-school een rol speelde. Hij kreeg namelijk wel een aanbod voor een niveau 3-opleiding, maar dat was niet wat hij wilde. Uiteindelijk koos Twan voor de opleiding Media en Vormgeving op niveau 4 aan het ROC. Een keuze die perfect bij hem bleek te passen.”

Mensen met dyslexie hebben vaak een sterk beeldend vermogen. Twan is daar een mooi voorbeeld van. Woorden en zinnen veranderen in zijn hoofd direct in levendige beelden. Wat bijzonder is, is dat hij deze beelden moeiteloos weet om te zetten in daadwerkelijke creaties. Twan heeft inmiddels ontdekt dat zijn neurodivergente brein zijn grootste kracht is. Zijn creativiteit is enorm, en dat wordt ook door anderen werkt hij als zelfstandige en heeft zelfs een eigen spel ontwikkeld. Samen met Joey, ooit Twans stagebegeleider en nu zijn beste vriend èn zakenpartner, heeft Twan -Wasted Worms- uitgebracht. Wat begon als een hobby, simpelweg om samen iets leuks te doen, groeide uit tot een spel dat inmiddels vele mensen plezier brengt.

“Ik denk anders... niet dat dat erg is. Integendeel!” vertelt Twan met een glimlach. “Anders zijn vond ik vroeger heel moeilijk, maar nu ben ik er zo trots op, als een aap met zeven wormen! Samen met Joey heb ik iets unieks neergezet. Joey is ook iemand met een creatief brein. Samen vullen we elkaar op een geweldige manieraan. Ons doel was nooit om een spel uit te brengen, maar om samen creatief bezig te zijn. Het feit dat Wasted Worms nu zoveel mensen blij maakt, raakt me diep. Ik gun iedereen een avond vol geluksmomentjes, net zoals het ons heeft samengebracht.”

Twan heeft een bijzondere ontwikkeling door gemaakt, eentje die enorm veel indruk op mij maakt. Van een stille, introverte jongen die niets liever wilde dan normaal zijn, naar een zelfverzekerde man die zichzelf volledig omarmt. Zijn verhaal en spel zijn prachtige voorbeelden dat anders-zijn geen zwakte is, maar een kracht. Dankzij een luisterend oor van de leraar die hem écht zag, vond hij het vertrouwen om zich open te stellen naar zijn ouders. Twan laat zien dat verbinding, veiligheid en gezien worden de basis vormen voor groei; veerkrachtige groei.

“Ondanks – of misschien wel dankzij – mijn struggles, zie ik mijn uniciteit als mijn grootste kracht. En daar ben ik heel tevreden mee. Ik geniet ervan om anders te zijn, en dat maakte me goed in mijn werk. Vroeger voelde het anders-zijn als mijn valkuil. Het voelde alsof niemand het waardeerde, en eerlijk gezegd wilde ik gewoon “normaal” zijn... Maar nu zien mensen de waarde in mijn anders-zijn, en belangrijker nog: ik sta volledig achter wie ik ben!”

Dankjewel Twan, voor het enorm fijne en waardevolle gesprek. Ik ben zo trots om te horen hoe jij je hebt ontwikkeld tot de veerkrachtige man die je nu bent.

Marloes Schoormans      ZORG PRIMAIR | 04.2024