Als naar school gaan vanzelfsprekend lijkt, maar er vanbinnen soms iets anders gebeurt

Geschreven door: Mendy Waaijen

Vanmorgen opende ik Facebook. De eerste zes berichten op mijn tijdlijn waren van trotse ouders die een foto deelden van hun kind dat klaar was voor de eerste schooldag in de nieuwe groep. Sommigen zelfs voor de allereerste schooldag.

Ik zie lachende gezichtjes. Behalve die van mijn jongste nichtje. Zo eerlijk als ze is, steekt ze haar middelvinger uit naar haar moeder, mijn zusje, die een foto maakt.

Ik weet dat mijn nichtje school echt niet leuk vindt en ze iedere keer weer met tegenzin gaat. En juist dat contrast raakt me. Al die (ogenschijnlijk) blije kinderen ten opzichte van mijn nichtje, waarvan ik zo goed kan begrijpen hoe en waarom ze zich zo voelt.

Ik vraag me af of die andere kinderen werkelijk zo graag naar school gaan als ze op de foto lijken uit te stralen. Of dat daar ook kinderen tussen zitten die gewoon doen wat er van hen verwacht wordt. Kinderen die zich makkelijk kunnen aanpassen.

Wie ik zelf was als kind

Ik moest opeens denken aan wie ik zelf was als jong kind. Als ik aan mijn schooltijd denk, verkrampt mijn lijf namelijk nog altijd. Ik heb weinig actieve herinneringen aan mijn schooltijd. En de herinneringen die er zijn, zijn vooral herinneringen aan nare gebeurtenissen. Gevoelens van eenzaamheid, soms angst en me verloren voelen.

Ik kan me niet herinneren dat school voor mij een warme, veilige omgeving voelde waar ik met plezier iedere dag naartoe ging. Eerder als iets wat van mij verwacht werd en waar ik eigenlijk helemaal geen zin in had.

Maar dat was niet omdat ik niet wilde leren. Want ik zat altijd graag vooraan in de klas. Ik was nieuwsgierig. Maar vaak was de juf of meester onduidelijk in de uitleg. Lukte het me niet zo goed om op te letten omdat ik me niet fijn voelde. Ging de juf voor mij te snel of juist te langzaam. En soms begreep ik niet zo goed waarom we bepaalde dingen moesten leren en was ik veel nieuwsgieriger naar andere zaken, waarvan ik wél voelde dat ze belangrijk waren.

En dan had je die vervelende pauzes of gymlessen, waar ik buikpijn van kreeg. Vaak veel te druk, te wild, te beangstigend, te spannend. Ik kon vaak niet mee met de snelle en drukke energie van de meeste andere kinderen. Dus zat ik letterlijk aan de zijlijn en voelde me eenzaam en buitengesloten.

Maar ik kan me niet herinneren dat iemand dit van mij zag of dat hierover met mij werd gesproken vroeger.

En toen was ik zelf die ouder

En als ik die foto’s zie op Facebook van kinderen en hun nieuwe eerste schooldag, moet ik ook denken aan mezelf als moeder van Kyra, toen ze de eerste jaren nog gewoon naar school ging. Nou ja, gewoon is misschien niet het juiste woord. Want naar school gaan was voor Kyra bijna iedere dag een grote opgave en ging niet als vanzelfsprekend.

Maar ik kan me herinneren dat ik ooit ook zo’n ouder was die enthousiast foto’s maakte van haar eerste schooldag en op Facebook plaatste. Ervan uitgaande dat ze uiteindelijk ook wel gewoon zou kunnen voldoen aan de verwachtingen, zoals ik dat ooit deed als kind.

En meestal ging die eerste schoolweek ook veel beter. De leerkracht was uitgerust, vriendelijk en vrolijk. Er werden allemaal leuke dingen gedaan. Er waren veel sociale en verbindende activiteiten. Nog geen hoge verwachtingen van de kinderen. En vooral waren kinderen weer blij om de andere kinderen te zien na 6 weken met papa, mama, opa en oma.

De foto’s raken me. Niet alleen omdat de weg met Kyra en school anders liep dan verwacht en het alles behalve makkelijk was. Maar ook omdat het mij confronteert met mezelf en met hoe ik me als kind gevoeld heb op school en mezelf ook deels kwijtraakte door me aan te passen.

Wat een foto niet vertelt

Ik realiseer me dat zo’n foto eigenlijk helemaal niet zoveel vertelt.

Een kind kan lachen op de eerste schooldag en een paar weken later iedere ochtend buikpijn hebben. Een kind kan blij zijn om zijn vriendjes weer te zien en tegelijkertijd de drukte in de klas nauwelijks verdragen. Een kind kan heel graag leren en toch niet graag naar school gaan. En een kind kan zich zo goed aanpassen dat niemand ziet dat het zich eigenlijk helemaal niet fijn voelt.

Ik viel niet uit. Ik bleef gaan. Ik paste me aan.

Tot Kyra mij jaren later iets liet zien wat ik bij mezelf eerder nog niet zo goed kon zien. Namelijk dat ik mezelf deels moest kwijtraken om me aan te kunnen blijven passen. Zij kon zich uiteindelijk niet meer aanpassen. Haar lijf zei nee.

De eerlijkheid van een middelvinger

Die middelvinger van mijn nichtje vanmorgen laat mij ook glimlachen. Niet omdat ik het toejuich dat ze haar middelvinger opsteekt naar haar moeder. Maar om de eerlijkheid die erin zit. Geen lach voor de foto omdat dat nu eenmaal hoort. Gewoon: dit is hoe ik me voel.

Ik hoop dat we als ouders en als leerkracht niet alleen kijken naar het kind dat huilt, boos wordt of zegt dat het niet meer naar school wil. Maar juist ook naar het kind dat iedere ochtend gewoon naar binnen loopt. En zich onbewust heel erg goed kan aanpassen. Of sociaal wenselijk gedrag laat zien om niet tot last te zijn en omdat het denkt dat dit nodig is om veilig te zijn.

Want aanpassen is niet hetzelfde als je veilig en gelukkig voelen. Soms speelt er vanbinnen een andere werkelijkheid dan de buitenkant laat zien.