Waarom ik ons verhaal blijf vertellen

Geschreven door: Mendy Waaijen

Mijn dochter Kyra is inmiddels 18 jaar.

Toen ze 10 jaar oud was, viel ze uit in het onderwijs. Maar eigenlijk begon ons verhaal al veel eerder.

Jarenlang waren er buikpijn, huilen, spanning, niet naar school willen, aanpassen en proberen vol te houden. En jarenlang probeerde ik, met de beste bedoelingen, haar binnen het systeem te houden.

Nadat ze in groep 7 van de reguliere basisschool uitviel, omdat het niet meer langer ging, probeerden we verschillende scholen, andere vormen van onderwijs, hulpverlening en begeleiding. Steeds opnieuw hoopte ik dat we de plek zouden vinden waar het haar wél zou lukken.

Want ook ik dacht lange tijd vooral vanuit de vraag: hoe krijgen we haar weer naar school en passend in onze systemen?

Misschien was dat ook niet zo vreemd.

Ik geloofde aanvankelijk ook in het systeem waarin ik zelf was opgegroeid

Voordat Kyra uitviel, had ik zelf al jarenlang binnen en rondom het onderwijs gewerkt.

Tien jaar lang werkte ik als leerplichtambtenaar. Ik sprak kinderen die niet meer naar school gingen, ouders die het niet meer wisten en scholen die vastliepen. Mijn taak was om ervoor te zorgen dat kinderen onderwijs volgden en het liefst zo snel mogelijk weer terug naar school zouden gaan en een diploma zouden halen.

Daarna besloot ik zelf het onderwijs in te gaan, nadat ik zelf meerdere bewustzijnstrainingen had gevolgd en het gevoel had dat er iets ontbrak in het onderwijs.

Ik ging voor de klas staan en begon aan de deeltijd-pabo. Ik geloofde dat het onderwijs anders kon en had ergens ook de illusie dat ik het misschien van binnenuit kon helpen veranderen.

Maar toen ik zelf voor de klas stond, begon ik dingen te zien die ik als leerplichtambtenaar niet altijd had kunnen zien.

Ik zag hoeveel er van kinderen werd gevraagd. Maar ook hoeveel er van leerkrachten werd gevraagd.

De volle klassen. De doelen die gehaald moesten worden. De toetsen. De tijdsdruk. De verschillen tussen kinderen waar binnen één systeem nauwelijks ruimte voor was.

Ik zag kinderen die zich aanpasten, kinderen die druk werden, kinderen die onzeker werden en kinderen die ongelukkig leken en overvraagd.

En ik zag leerkrachten die met hart en ziel voor kinderen hadden gekozen, maar binnen de omstandigheden steeds minder ruimte hadden om werkelijk te doen wat ze het liefste wilden: er voor kinderen zijn.

En toen viel mijn eigen dochter uit.

Kyra werd mijn spiegel

Kyra’s uitval zette alles wat ik dacht te weten op zijn kop.

Want opeens zat ik niet meer aan de andere kant van de tafel als leerplichtambtenaar. Ik was de moeder. De moeder van het kind dat niet meer kon.

En hoe harder wij probeerden haar weer passend te krijgen binnen het onderwijs, hoe verder ze vastliep.

Langzaam begon mijn vraag te veranderen. Niet meer: hoe krijgen we haar weer naar school? Maar: waarom lukt het zoveel kinderen eigenlijk niet meer om binnen ons onderwijs tot ontwikkeling te komen?

En misschien nog belangrijker: wat proberen deze kinderen ons te vertellen?

Ik ging op onderzoek uit

Ik begon te lezen, onderzoeken, opleidingen en workshops te volgen en vooral heel veel vragen te stellen en te observeren.

Ik wilde alles weten over leren en ontwikkelen. Over gedrag. Over veiligheid. Over het zenuwstelsel. Over intrinsieke motivatie. Over onze behoefte om ontwikkeling meetbaar en voorspelbaar te maken. Over waarom ons onderwijssysteem is wat het is en waarom het maar niet verandert. En vooral werd ik nieuwsgierig naar ons werkelijke menselijke potentieel en hoe onderwijs hier invloed op heeft.

En steeds meer dingen begonnen voor mij met elkaar samen te hangen. Mijn ervaringen als leerplichtambtenaar. Wat ik voor de klas had gezien. Mijn eigen ervaringen als kind op school. En uiteindelijk alles wat Kyra en ik samen meemaakten toen zij vastliep.

Ik begon steeds beter te zien waarom zoveel kinderen ongelukkig zijn of vastlopen binnen het onderwijs. Maar ook waarom zoveel leerkrachten het zwaar hebben en uiteindelijk zelf uitvallen.

En ik begon me af te vragen wat de gevolgen zijn wanneer een kind jarenlang probeert te functioneren binnen een omgeving die niet bij hem of haar past.

Wat doet dat met het zelfbeeld van een kind? Met het vertrouwen in zichzelf? Met het lichaam en het zenuwstelsel? En welke gevolgen daarvan zien we misschien pas jaren later terug in de geestelijke en lichamelijke gezondheid?

Wat er achter de schermen gebeurt en wat anderen niet zien

Daarom schrijf ik. Omdat ik zichtbaar wil maken wat er achter de schermen gebeurt wanneer een kind niet meer past binnen het onderwijs.

Want thuiszitten gaat niet alleen over een kind dat niet naar school gaat. Het gaat over de jaren die daaraan vooraf kunnen gaan. Over buikpijn, angst, spanning en steeds opnieuw proberen. Over een kind dat langzaam het vertrouwen in zichzelf en de wereld om zich heen kan verliezen.

Maar het raakt ook ouders en uiteindelijk het hele gezin. En zelfs de hele maatschappij.

Het kan betekenen dat een ouder steeds minder kan werken, sociale contacten verdwijnen, financiële zorgen ontstaan en het hele leven steeds kleiner wordt. Ondertussen ben je voortdurend bezig met gesprekken, overleggen, aanvragen en zoeken naar een plek die misschien wél passend is.

En wanneer onderwijs niet meer lukt, komt vaak de hulpverlening in beeld. Maar ook daar hebben wij ervaren hoe moeilijk het kan zijn wanneer bestaande opvang, begeleiding en jeugdzorg opnieuw van een kind vragen zich aan te passen aan iets wat niet aansluit bij wat het werkelijk nodig heeft.

Dan wordt er veel georganiseerd rondom een kind, terwijl dat kind ondertussen steeds verder kan vastlopen.

De gevolgen daarvan beperken zich uiteindelijk niet tot één kind of één gezin. Ze raken ook de zorg, de arbeidsmarkt en de maatschappij.

Ik schrijf omdat ik weet dat velen zich zullen herkennen in waar wij tegenaan liepen. En om zichtbaar te maken wat de consequenties zijn van een niet passend en voor velen juist beperkend onderwijssysteem.

Op zoek naar wat wél werkt

Ik deel onze verhalen niet alleen om te laten zien wat er misging. Ik wil ook onderzoeken wat wél werkte.

Welke mensen maakten verschil? Wanneer ontstond er veiligheid? Wanneer kwam er weer ruimte voor nieuwsgierigheid, ontwikkeling en vertrouwen? En wat kunnen we daarvan leren?

Want als ik naar kinderen kijk, zie ik vooral hun potentieel. En tegelijkertijd zie ik hoe onze huidige manier van kijken naar leren, ontwikkelen en begeleiden dat potentieel soms juist onderdrukt.