‘Als je niet valt, leer je ook niet op te staan’

TEKST: CHRIS REINDERS

Zowel Guus (13) als Joop (11), de zoons van Carin en Harmen van Dorsser, hebben adhd. Onlangs is dat ook bij hun moeder vastgesteld. Joop heeft daarnaast ook dyslexie en autisme. Zij ervaren als ouders het schooltraject van hun zoons als een ‘struggle’. ‘Als bleek dat ze niet op een school pasten, dan werd dat allemaal aan de kinderen toegewezen.’

Jagersinstinct

Harmen is niet gediagnosticeerd. ‘Hij wil gewoon niet getest worden,’ glimlacht Carin richting haar man. Neemt niet weg dat hij bij zijn zoons veel terugziet van zichzelf. ‘Zijn moeder zei altijd dat Harmen vroeger heel druk was.’ Om de situatie van Guus en Joop te duiden, komt Harmen met een opvallende theorie op de proppen. Het draait allemaal om het ‘jagersinstinct’, meent hij. Opgepikt uit het boek van Thom Hartmann, ADHD. Over een jager in een boerenwereld. ‘Je hebt boeren en jagers. Boeren passen zich aan de omgeving aan. Willen in harmonie leven en samen een soort sociale norm creëren. Jagers zijn altijd bezig. Voortdurend bezig met de volgende stap. Ze zijn dus alerter en ontvangen dus ook veel meer prikkels. Ze staan ook altijd aan.’

Boeren en jagers

Het onderwijssysteem is ingericht voor ‘boeren’, vervolgt Harmen, en niet voor ‘jagers’. Volgens Carin komt dat ook duidelijk naar voren in de ‘struggle’ die zij en Harmen hebben ervaren in de contacten en de gesprekken met scholen in hun woonplaats Rotterdam. ‘Als in de zoektocht naar het schooltraject van onze kinderen bleek dat ze niet op een school pasten, dan werd dat allemaal aan de kinderen toegewezen. Het onderwijs verandert niet. Dat blijft hetzelfde, zoals het al honderd jaar is,’ stelt ze.

Zeilen

Guus is deze zonnige januari-ochtend niet aanwezig in het appartement dat een formidabel uitzicht biedt op de drukbevaren Maas. De vwo-scholier heeft een schaaktoernooi in Gouda. Joop is er wel. Bij binnenkomst steekt de leerling in groep 8 nieuwsgierig zijn hoofd om de hoek van zijn slaapkamer. Als hij verneemt dat Balans een uurtje op bezoek komt, heeft hij een verzoekje: of al duidelijk is welke vragen hij volgende week kan verwachten. Hij wordt dan namelijk geïnterviewd voor Balans Kids, zegt hij trots. ‘Hobby’s? Is dat een vraag? Dat zijn zeilen en skiën,’ antwoordt hij zonder omwegen.

Als Carin vervolgens voorstelt om koffie te zetten, schiet hij naar de bovenverdieping van het appartement. De trap erheen neemt hij in amper drie stappen. Nadat hij de koffiebonen fijngemalen heeft in een prachtige authentieke koffiemolen, laat hij het koffiezetten verder over aan Carin. In de woonkamer toont hij zijn huisdier, een ratje. Als hij het diertje weer in de kooi heeft gezet, zoekt hij vliegensvlug zijn vermaak elders.

Dyslectisch

Eenmaal aan de eettafel schuift ook Harmen aan, waarna Carin de ontwikkeling van Joop in de afgelopen jaren uit de doeken doet. De jongen heeft niet alleen adhd. Hij is ook dyslectisch en testte afgelopen september eveneens positief op autisme. ‘In groep 2 wilde hij lezen,’ vertelt Carin over de dyslexie van haar jongste zoon. ‘Dat hoefde niet van ons. Maar dat wilde hij zelf graag. Het lukte echter niet. In groep 3 werd dat niet beter. Hij kwam niet los met lezen en ook niet met schrijven.’

In de periode dat de scholen gesloten waren vanwege de maatregelen om de coronapandemie in te dammen, zat Joop veel thuis. Voor Carin en Harmen werd het in die maanden des te duidelijker dat hun zoon veel moeite had met lezen en schrijven. Bij terugkomst op school werd Joop echter niet als dyslectisch ‘erkend’. ‘Aan het einde van groep 4 hebben we hem laten testen door een orthopedagoog. Het was nog even onzeker of de problemen met lezen en schrijven niet waren veroorzaakt door de geringe begeleiding tijdens de schoolsluiting.’

Frustratie

Soms zorgt de ontwikkeling van hun beider zoons voor de nodige spanning, zegt Harmen. ‘Carin en ik houden elkaar wel steeds goed vast. Maar soms wil zij een andere weg. Soms wil ik dat.’ Voor hem is niet alleen het onderwijssysteem een bron van frustraties, dat geldt ook voor de zorg. ‘Met Guus zaten we halverwege een adhd-traject toen dat plotseling ophield. Wat bleek; het contract tussen gemeente en zorgorganisatie was beëindigd. En voor Joop hadden we een keer bij zijn vorige school een oudergesprek. Stelt de zorgcoördinator dat leerlingen met dyslexie geen Frans of Duits hoeven te doen. Ik vroeg of dat wettelijk was vastgelegd. Binnen twee weken zou er een reactie komen met een linkje naar dat wettelijke kader. Ik heb er echter nooit meer iets van vernomen.’

Omgeving

Joop moet nu leren omgaan met zijn autisme, aldus Harmen. ‘En begrijpen wat de impact ervan is op zijn omgeving.’ De jongen heeft een havo/vwo-advies en inmiddels hebben Carin en Harmen een goede school voor hem gevonden. Harmen: ‘Guus en Joop zullen in dit systeem ongetwijfeld weleens struikelen. Maar ik vind dat als je niet een keer valt, je ook niet leert om weer op te staan. Het komt allemaal goed: het zijn intelligente kinderen.’

Lees hier meer over de ‘boeren en jagers’-theorie. Ook vind je er links naar onze Balansdossiers over dyslexie, adhd en autisme.

Dit artikel verscheen eerder in Balans Magazine 1-2025. Wil je ook ons magazine ontvangen? Word dan nu lid. Bekijk hier de voordelen.

Benieuwd naar het verhaal van Joop? Lees het in BalansKIDS!